Loạt ảnh chân thực về Chợ Lớn năm 1991: Chân dung các đại gia người Hoa, khu nhà trọ bình dân ở đường Lê Quang Sung

Dưới đây là loạt ảnh ấn tượng về Chợ Lớn năm 1991 của nhiếp ảnh gia Pháp Patrick Zachmann.

Ngõ hẻm ở Chợ Lớn năm 1991

Một trong những nhà nghiên cứu lão thành nặng duyên nợ với Chợ Lớn đang sống khỏe mạnh và minh mẫn ở TP Hồ Chí Minh hiện nay là học giả An Chi. Ông đã dành nhiều tâm huyết nghiên cứu về Chợ Lớn. Với lập luận khoa học chặt chẽ, thuyết phục, những luận cứ của ông đã giải quyết căn cơ những thắc mắc về tên gọi, ý nghĩa của nhiều thuật ngữ cổ gắn với vùng đô thị đặc trưng này.

Trên đường Lê Quang Sung, phía xa là tháp chuông nhà thờ Cha Tam, một nhà thờ cổ nổi tiếng của khu vực Chợ Lớn.
Các thanh niên trong một ngõ hẻm ở Chợ Lớn.

Theo học giả An Chi, vùng đất Chợ Lớn từ cuối thế kỷ 17 có tên gọi là Đề Ngạn, nơi quần cư của một cộng đồng người Hoa. Đến giữa thế kỷ 18, do người Hoa ở Cù lao Phố (Biên Hòa, Đồng Nai hiện nay) di cư đến đây sinh sống, làm ăn nên khu vực này trở nên đông đúc, nhộn nhịp.

Gánh hàng rong ở bến xe.

Họ lập chợ, phát triển giao thương đường thủy dọc các tuyến sông, kênh, rạch theo kiểu “trên bến dưới thuyền”. Khu chợ ở đây quy mô lớn hơn nhiều so với các chợ khác nên gọi là chợ Lớn.

Một góc hiệu thuốc với bàn thờ gia tiên trên nóc tủ.

Tên gọi Chợ Lớn cũng được sử dụng chỉ địa danh vùng đất có khu chợ Lớn là vị trí trung tâm. Đến năm 1865, Thống đốc Nam Kỳ quyết định thành lập thành phố Chợ Lớn. “Thành phố Chợ Lớn là đơn vị hành chính độc lập, không thuộc tỉnh Chợ Lớn (tỉnh Long An hiện nay).

Trong một ngõ hẻm của đường Lê Quang Sung.

Tuy nhiên, do trụ sở chính quyền tỉnh Chợ Lớn đặt tại thành phố Chợ Lớn nên nhiều người vẫn bị lẫn lộn giữa hai địa danh, hai đơn vị hành chính này”-học giả An Chi giải thích.

Bà Lý Nương (ngoài cùng bên trái) bên ngoài cơ sở nhuộm của gia đình mình ở Chợ Lớn.

Đến ngày 27-4-1931, Tổng thống Pháp ra sắc lệnh sáp nhập hai thành phố Sài Gòn và Chợ Lớn thành Khu Sài Gòn-Chợ Lớn. Đến năm 1951 đổi tên thành Đô thành Sài Gòn-Chợ Lớn, năm 1956 đổi thành Đô thành Sài Gòn.

Các thanh niên trong một ngõ hẻm ở Chợ Lớn.

Những điểm đặc biệt về Chợ Lớn năm 1991

Dù tên gọi thay đổi, quy mô đơn vị hành chính được chính quyền Pháp thuộc điều chỉnh theo từng giai đoạn, nhưng do phong tục, tập quán cùng những yếu tố về lịch sử, địa lý, văn hóa có tính khu biệt rõ ràng nên khu vực Chợ Lớn vẫn có những đặc quyền, lợi thế riêng.

Bên trong một nhà thuốc Đông Y của một gia đình người Hoa ở Chợ Lớn.

Đây chính là những yếu tố đặc biệt để Đặc khu ủy Sài Gòn-Chợ Lớn (về sau là Khu ủy Sài Gòn-Chợ Lớn) tận dụng xây dựng, mở rộng mạng lưới cơ sở cách mạng ở nội thành. Nhiều cơ sở trọng yếu của cách mạng, nơi nuôi giấu những cán bộ chủ chốt của Đảng được lựa chọn, xây dựng trong khu vực này. Gia đình học giả An Chi là một trong những cơ sở điển hình…

Doanh nhân người Hoa Trần Tuấn Tài, nhà sáng lập ngân hàng Hoa – Việt, ngân hàng tư nhân đầu tiên của Việt Nam từ thời mở cửa, cổ đông của Trung tâm thương mại An Đông đang được xây dựng
Đường Lê Quang Sung, bên ngoài bến xe Chợ Lớn năm 1991.
Chân dung nữ công nhân của hãng Biti’s.
Bên trong một xưởng sản xuất của Công ty Biti’s.
Doanh nhân người Việt gốc Hoa Vưu Khải Thành, nhà sáng lập thương hiệu giày dép Biti’s cùng một công nhân trong kho nguyên liệu của cơ sở sản xuất ở Chợ Lớn năm 1991.
Khu nhà trọ ở đường Lê Quang Sung.
Ông Trần Tuấn Tài phía ngoài công trường xây dựng Trung tâm thương mại An Đông ở Chợ Lớn