T̼i̼ế̼t̼ ̼l̼ộ̼ ̼đ̼ặ̼c̼ ̼b̼i̼ệ̼t̼ về một ngày của người Việt cổ: Nhà vua tất tả dậy từ 4h sáng, anh nông dân đ̼á̼n̼h̼ thẳng giấc đến chiều

Một ngày của vua chúa và người nông dân thời xưa diễn ra như thế nào? Có khác biệt gì với cuộc sống của người Việt Nam hiện đại?

Ngày thường của nhà Vua

Nhà vua thường thức giấc vào cuối giờ dần, khoảng bốn rưỡi sáng, để còn kịp chỉnh trang buổi đăng triều, nếu không phải lên triều, ngài có thể dậy muộn hơn một canh giờ.

Một t̼h̼á̼i̼ ̼g̼i̼á̼m̼ ̼b̼ư̼n̼g̼ cho ngài một chén trà thuốc súc miệng, sau khi nhấp trước một ngụm, mới đến hoàng đế, rồi ngài nhổ ngụm nước vào ống nhổ bạc miệng rộng. Ngài vén quần ngồi vào chiếc ghế vệ sinh, dưới có đặt một chậu sành. Hoàng cung phong kiến từ thời Hán có một ông vua bị á̼m̼ ̼s̼á̼t̼ ngay trong nhà x̼í̼, nên không bao giờ được xây nữa.

Vua, hoàng hậu và cung nữ đều đ̼ạ̼i̼ ̼t̼i̼ể̼u̼ ̼t̼i̼ệ̼n̼ bằng chậu. Riêng chậu của vua được ngự y giữ lại còn nghiên cứu sức khỏe của ngài ngự qua p̼h̼â̼n̼. Xong xuôi, t̼h̼á̼i̼ ̼g̼i̼á̼m̼ dùng khăn mềm lau sạch, rồi thấm một chút mật ong vào h̼ậ̼u̼ ̼m̼ô̼n̼ ̼ của ngài.

Nếu không phải lên triều, ngài có thể dậy muộn hơn một canh giờ.

Vua khoan thai đi một bài q̼u̼y̼ề̼n̼ dưỡng sinh trên phương đình của ngự uyển, cũng tại đó, t̼h̼á̼i̼ hậu đã chuẩn bị bữa sáng đạm bạc, gồm một ấm trà sâm, một đĩa bánh nhỏ bằng bột gạo trứng và mật ong do đích tay bà làm, một bát miến gà. Tất cả món ăn đều được thái hậu kiểm tra và cho người nếm thử.

Hai t̼ê̼n̼ thị nữ sẽ lau người cho ngài bằng nước ấm, thay quần áo trong, rồi khoác ra ngoài áo trong một bộ hoàng bào mầu trắng, thêu rồng vàng, nếu ngài không lên triều. Vua được chải tóc vấn thành búi giữa đỉnh rồi lồng vào đó một mũ miện vàng khít với n̼h̼ụ̼c̼ ̼k̼h̼á̼o̼ (búi tóc), xỏ giầy đen bằng nhung.

Ngài đến ngự thư phòng bắt đầu duyệt tấu sớ. Trên án thư, một dàn bút lông các cỡ đã được rửa sạch sẽ, một nghiên mực đen đã được mài đầy và sánh, một nghiên son thắm cũng đầy như vậy, vài ba cái c̼h̼ặ̼n̼ giấy bằng đá ngọc Tuyền châu, một cuốn sổ giấy vàng ghi lịch trình công việc, và hai chồng công văn từ khắp nơi gửi đến, cái bằng thẻ tre kết sách, cái là sách gấp bìa lụa, cái viết thành quyển trên lụa và giấy cuộn tròn. Sau hai canh giờ phê bút, ngài ngự thay áo và thưởng một ấm trà sen dưỡng tâm.

Một ngày của các bậc vua chúa trôi qua khá yên ả, thoải mái

Quá ngọ chút đỉnh, ngài ra phòng ngoài dùng bữa trưa với ba mươi món, ngài dừng lại đó mươi phút, không đụng tay vào món nào, rồi ban hết cho quần thần thị vệ, rồi lui về phòng riêng dùng một bữa trưa khác lại do đích thân thái hậu, đôi khi chỉ là niêu cơm nhỏ, niêu cá kho tộ, và chút rau luộc. Ngự y sẽ xoa nhẹ lưng cho ngài, dâng một xuyến trà bát bảo, ngài ngủ trưa chừng nửa canh giờ.

Hai t̼ê̼n̼ cung nữ quỳ gần đầu long sàng, hai t̼ê̼n̼ khác dùng quạt lông phẩy nhẹ dưới chân, hai tên nữa đứng xa hơn cũng quạt nhẹ vào tạo một luồng khí mát, bốn tên thị vệ tay không, mình trần lực lưỡng đứng bốn góc phòng. Trên long sàng, ngài gối trên một gối gỗ sơn son cổ hơi cao, dưới là đệm gấm, bụng phủ chăn lụa mềm, xung quanh buông m̼à̼n̼ ̼t̼h̼e̼ trắng ngà dệt lồng cảnh Thần kinh thập nhị cảnh (Mười hai phong cảnh đẹp đất đế đô).

Thức giấc trưa, ngài dùng một bát yến hấp đường phèn, xuống thư phòng viết vài bức thư pháp, điểm nhỡn cho một bức họa được vẽ đã nhiều hôm, rồi gặp gỡ vài quan lục bộ đại thần, chiều muộn ngài luyện T̼h̼á̼i̼ ̼c̼ự̼c̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ cùng v̼õ̼ ̼s̼ư̼, tắm rửa, rồi ra hồ Tịnh tâm, ngắm hoa sen. Sau bữa tối, ngài thay quần áo, duyệt công văn tới cuối giờ hợi. Bốn t̼ê̼n̼ c̼u̼n̼g̼ ̼n̼ữ̼ k̼h̼ỏ̼a̼ ̼t̼h̼â̼n̼ nằm trước trong chăn để hơi ấm đầy long sàng. Ngài cùng với một ái phi mới tuyển từ thôn quê tuổi trăng tròn long vân khánh hội.

Ngày thường của anh nông dân

Khi tiếng chuông chùa điểm lúc cuối giờ dần, chàng nông dân thức giấc rửa mặt qua loa bằng chiếc gáo dừa, quét vội cái sân bằng chổi sể, rồi đ̼á̼n̼h̼ ba bát cơm với rau dền và muối rang trên mâm chõng tre nhỏ đặt góc sân.

Năm rưỡi trời còn mờ sương, chàng dắt trâu, vai đeo cầy ra đồng, giữa giờ thìn, khi nắng đã chói chang, thửa ruộng cũng đã cầy xong, h̼í̼t̼ m̼ộ̼t̼ h̼ơ̼i̼ t̼h̼u̼ố̼c̼ l̼à̼o̼ d̼à̼i̼, bèn trở về nhà, không quên cắp theo sọt p̼h̼â̼n̼ ̼t̼r̼â̼u̼ ̼ỉ̼a̼ vãi, và ba con ếch bắt được bên bờ ruộng. C̼ở̼i̼ bộ quần áo đi làm, treo lên con sào đầu cối giã gạo sườn nhà, chàng mặc bộ cánh nâu chưa sờn, tuy có vá vài mụn.

Người nông dân Việt Nam thời xưa

Bữa cơm trưa độn sắn, nhưng lại có đĩa ếch xào măng. Chàng ngủ một mạch đến ba giờ chiều, rồi vác cuốc ra bãi x̼ớ̼i̼ mầu, chiều tối tranh thủ mò cua bãi, n̼h̼ẩ̼y̼ ̼x̼u̼ố̼n̼g̼ ̼s̼ô̼n̼g̼ bơi, rồi quay về rào lại mảnh vườn đến tối mịt.

>>> Xem thêm: Lạ lùng chuyện vị t̼ư̼ớ̼n̼g̼ ̼q̼u̼â̼n̼ 2 lần được phong p̼h̼ò̼ ̼m̼ã̼: Vợ cả còn là… bà của vợ hai

Cả nhà chong ngọn đèn dầu tí xíu, ăn cơm ngoài sân, một ấm nước vối, một rổ khoai. Cô vợ còn g̼i̼ã̼ ̼g̼ạ̼o̼ và giặt quần áo, khi cô cùng chồng chùi chân vào cái chổi lúa, đ̼ậ̼p̼ mấy cái, leo lên giường và q̼u̼ấ̼n̼ ̼c̼h̼ặ̼t̼ vào nhau một hồi, quay ra thủ thỉ câu chuyện tiếu lâm Tay ải tay ai, rồi ngủ s̼a̼y̼ ̼b̼í̼ ̼t̼ỉ̼.

Nguồn: Sách Văn minh vật chất của người Việt – Phan Cẩm Thượng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *