Chuyện ít biết về người Việt từng t̼ừ̼ ̼c̼h̼ố̼i̼ giải Nobel hòa bình danh giá

Giải Nobel danh giá, nơi tôn vinh tài năng đỉnh cao của các nhà khoa học. Thế nhưng đã có một người Việt từ chối nhận giải Nobel.

Chắc hẳn các bạn đang tò mò muốn biết đó là ai đúng không nào? Đó là người đàn ông đã có c̼u̼ộ̼c̼ ̼đ̼ấ̼u̼ ̼t̼r̼í̼ ̼g̼a̼y̼ ̼g̼o̼,̼ ̼c̼ă̼n̼g̼ ̼t̼h̼ẳ̼n̼g̼ trên bàn đ̼à̼m̼ ̼p̼h̼á̼n̼ với Henry Kissinger (n̼g̼o̼ạ̼i̼ ̼t̼r̼ư̼ở̼n̼g̼ ̼M̼ỹ̼ thời Richard Nixon). Nhà c̼á̼c̼h̼ ̼m̼ạ̼n̼g̼ tài năng, lỗi lạc của Việt Nam: Lê Đức Thọ.

Nhà ngoại giao kiệt xuất

Lê Đức Thọ tên thật là Phan Đình Khải (1911 – 1990), ông sinh ra tại huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định. Là một c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼s̼ĩ̼ ̼c̼á̼c̼h̼ ̼m̼ạ̼n̼g̼ tiêu biểu của Việt Nam thế kỷ 20. Ông đã được trao tặng huân chương Sao Vàng, Huân chương C̼á̼c̼h̼ ̼m̼ạ̼n̼g̼ tháng Mười (L̼i̼ê̼n̼ ̼X̼ô̼), Huân chương Ăngko (Campuchia).

Ông là anh trai của t̼ư̼ớ̼n̼g̼ ̼q̼u̼â̼n̼ hậu cần Đinh Đức Thiện và đ̼ạ̼i̼ ̼t̼ư̼ớ̼n̼g̼ Mai Chí Thọ. Ông tham gia các hoạt động c̼á̼c̼h̼ ̼m̼ạ̼n̼g̼ (tổ chức b̼ã̼i̼ ̼k̼h̼ó̼a̼,̼ ̼d̼ự̼ ̼l̼ễ̼ ̼t̼r̼u̼y̼ ̼đ̼i̼ệ̼u̼ ̼ nhà chí sĩ Phan Châu Trinh, l̼ã̼n̼h̼ ̼đ̼ạ̼o̼ ̼p̼h̼o̼n̼g̼ ̼t̼r̼à̼o̼ ̼đ̼ấ̼u̼ ̼t̼r̼a̼n̼h̼ của học sinh…) và bị P̼h̼á̼p̼ b̼ắ̼t̼ ̼g̼i̼a̼m̼ hai lần (1930-1936 và 1939-1944).

Chân dung nhà ngoại giao cấp cao Lê Đức Thọ

Sau khi được t̼h̼ả̼ ̼t̼ự̼ ̼d̼o̼ ̼ lần thứ hai, ông trở về Hà Nội hoạt động và trực tiếp phụ trách Xứ ủy Bắc Kỳ. Năm 1944 ông được bầu vào B̼a̼n̼ ̼C̼h̼ấ̼p̼ ̼h̼à̼n̼h̼ ̼T̼r̼u̼n̼g̼ ̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼Đ̼ả̼n̼g̼ ̼C̼ộ̼n̼g̼ ̼s̼ả̼n̼ ̼V̼i̼ệ̼t̼ ̼N̼a̼m̼.

Đầu năm 1968, Lê Đức Thọ trở lại miền Nam làm Phó bí thư Trung ương Cục miền Nam một thời gian ngắn. Sau các cao điểm của đợt 2 và 3 của Tổng c̼ô̼n̼g̼ ̼k̼í̼c̼h̼ ̼v̼à̼ ̼n̼ổ̼i̼ ̼d̼ậ̼y̼ ̼T̼ế̼t̼ ̼M̼ậ̼u̼ ̼T̼h̼â̼n̼ ̼1̼9̼6̼8̼, Hoa Kỳ và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa bắt đầu xúc tiến các cuộc t̼h̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼l̼ư̼ợ̼n̼g̼ ̼b̼í̼ ̼m̼ậ̼t̼.

Đến tháng 5/1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh gọi Lê Đức Thọ về gấp Hà Nội, để chuẩn bị sang Paris làm cố vấn cao cấp Đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris. Trong lá thư viết tay gửi B̼ộ̼ ̼C̼h̼í̼n̼h̼ ̼t̼r̼ị̼, Hồ Chí Minh ghi rõ: “… Anh Sáu (Lê Đức Thọ) nên về ngay (trước tháng 5/1968) để tham gia phái đoàn ta đi gặp đại biểu M̼ỹ̼ “.

Những nhà ngoại giao Việt Nam tại Paris 1973

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng ký sắc lệnh cử ông Xuân Thuỷ làm Bộ trưởng, Trưởng đoàn đàm phán tại Hội nghị Paris[5]. Trước khi đoàn đàm phán lên đường, Hồ Chí Minh đã căn dặn: đừng để nước M̼ỹ̼ ̼b̼ẽ̼ ̼b̼à̼n̼g̼, đừng x̼ú̼c̼ ̼p̼h̼ạ̼m̼ ̼n̼h̼â̼n̼ ̼d̼â̼n̼ ̼M̼ỹ̼ ̼ vì Việt Nam chỉ c̼h̼i̼ế̼n̼ đ̼ấ̼u̼ v̼ớ̼i̼ g̼i̼ớ̼i̼ c̼ầ̼m̼ q̼u̼y̼ề̼n̼ h̼i̼ế̼u̼ c̼h̼i̼ế̼n̼ c̼ủ̼a̼ ̼M̼ỹ̼, về nguyên tắc quyết không nhượng bộ song về phương pháp thì “dĩ bất biến, ứng vạn biến”[6].

Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường phố tại các tỉnh, thành ở Việt Nam nhưng thủ đô Hà Nội đang được xem như chủ yếu.

“Ông là nhà n̼g̼o̼ạ̼i̼ ̼g̼i̼a̼o̼ khổng lồ. Ông khổng lồ ở chỗ đối phương đối thoại với Lê Đức Thọ là Kissinger, một học giả rất lớn của Mỹ thời đó. Lúc đó, Kissinger rất n̼g̼ạ̼o̼ ̼m̼ạ̼n̼, những tưởng có thể đ̼è̼ ̼b̼ẹ̼p̼ Lê Đức Thọ nhưng không thể được.

Ví như làm thế nào để thống nhất được với M̼ỹ̼ ̼v̼ề̼ ̼v̼ấ̼n̼ ̼đ̼ề̼ ̼M̼ỹ̼ ̼p̼h̼ả̼i̼ ̼r̼ú̼t̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼. M̼ỹ̼ ̼m̼u̼ố̼n̼ ̼n̼ế̼u̼ ̼M̼ỹ̼ ̼r̼ú̼t̼ ̼q̼u̼â̼n̼ thì miền Bắc cũng phải r̼ú̼t̼ ̼q̼u̼â̼n̼ khỏi miền Nam, đánh đồng như thế không thể được. Cuối cùng đồng chí Lê Đức Thọ đưa ra một công thức đó là vấn đề q̼u̼â̼n̼ ̼đ̼ộ̼i̼ Việt Nam ở lãnh thổ Việt Nam do các bên Việt Nam giải quyết với nhau.

Còn việc M̼ỹ̼ ̼r̼ú̼t̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼l̼à̼ ̼c̼h̼u̼y̼ệ̼n̼ ̼M̼ỹ̼ ̼p̼h̼ả̼i̼ ̼r̼ú̼t̼. Tôi nghĩ trí tuệ của ông ở chỗ tìm một giải pháp đúng với lợi ích của mình” – nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên.

Người đàn ông giản dị Lê Đức Thọ

Năm 1973, trên con đường thương lượng nhằm mang lại hòa bình thống nhất đất nước cho Việt Nam. Lê Đức Thọ đã có hàng năm trời c̼h̼ạ̼m̼ t̼r̼á̼n̼,̼ đ̼ấ̼u̼ t̼r̼í̼ v̼ớ̼i̼ “̼c̼o̼n̼ c̼á̼o̼”̼ nước Mỹ lúc bấy giờ là Kissinger. Cả hai đều muốn k̼ế̼t̼ t̼h̼ú̼c̼ c̼h̼i̼ế̼n̼ t̼r̼a̼n̼h̼, người Mỹ muốn ra đi trong vinh quang, người Việt muốn hòa bình, thống nhất đất nước. Dĩ nhiên những mong muốn đó đều đặt lên vai hai nhà ngoại giao tài năng ở hai đầu c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼t̼u̼y̼ế̼n̼.

Những gì mà Lê Đức Thọ và Kissinger làm được, cả thế giới đều biết đến. Điều đặc biệt, những nhà c̼h̼í̼n̼h̼ ̼t̼r̼ị̼ ̼ thế giới đã phải thốt lên rằng: “Trời đã sinh Kissinger sao còn sinh Lê Đức Thọ”.

Giải Nobel hòa bình thế giới năm 1973 chắc chắn sẽ trao cho những người đã “đ̼á̼n̼h̼ ̼n̼h̼a̼u̼”̼ ̼t̼r̼ê̼n̼ ̼b̼à̼n̼ ̼đ̼à̼m̼ ̼p̼h̼á̼n̼ Paris này. Nhưng trao cho ai: Lê Đức Thọ, hay Kissinger…? Cuối cùng Hội đồng chuyên gia của giải thưởng danh giá nhất thế giới này đã chọn cả hai.

Lê Đức Thọ, Kissinger – hai người đặc biệt bắt tay sau hội nghị Paris.

Hai cái tên được vinh danh, nhưng chỉ có Kissinger bước lên bục danh dự. Lê Đức Thọ đã từ chối nhận giải thưởng với lý do đơn giản: “Hòa bình thực sự vẫn chưa được lặp lại và ông làm vì dân tộc của ông”. Cả thế giới lại một lần ngả mũ trước tài năng, đức tính của nhà ngoại giao “lão làng” này.

>>Xem thêm: Vì m̼ê̼ ̼g̼á̼i̼, n̼g̼h̼ĩ̼a̼ ̼t̼ử̼ cao quý của vua Trần bị g̼i̼á̼n̼g̼ ̼c̼h̼ứ̼c̼ làm… anh b̼á̼n̼ than

Chúng ta có quyền tự hào khi cái tên Lê Đức Thọ đã được ghi vào cuốn sổ vàng của giải Nobel. Ông là người Việt Nam duy nhất được vang danh ở giải thưởng này.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *