C̼h̼u̼y̼ệ̼n̼ ̼t̼ì̼n̼h̼ ̼é̼o̼ ̼l̼e̼ trong sử Việt: N̼g̼ư̼ờ̼i̼ ̼đ̼ẹ̼p̼ ̼t̼à̼i̼ ̼s̼ắ̼c̼ ̼s̼a̼y̼ ̼đ̼ắ̼m̼ Duy Tân nhưng lại trở thành p̼h̼i̼ ̼t̼ầ̼n̼ của Khải Định

Câu chuyện về t̼ì̼n̼h̼ ̼y̼ê̼u̼ ̼é̼o̼ ̼l̼e̼ của Ân phi Hồ Thị Chỉ, người yêu vua Duy Tân nhưng lại làm vợ vua Khải Định và số phận khiến người đời x̼ó̼t̼ ̼t̼h̼ư̼ơ̼n̼g̼.̼

Mối tình đầu k̼h̼ắ̼c̼ ̼c̼ố̼t̼ ̼g̼h̼i̼ ̼t̼â̼m̼ với vua Duy Tân

Q̼u̼ậ̼n̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ Hồ Thị Chỉ ngày ấy chẳng những nổi danh về nhan sắc mà còn n̼ứ̼c̼ ̼t̼i̼ế̼n̼g̼ gần xa về t̼à̼i̼ ̼h̼ọ̼c̼. Mặc dù mới hơn mười tuổi, bà đã t̼i̼n̼h̼ ̼t̼h̼ô̼n̼g̼ tiếng Pháp, Hán văn và cả Việt ngữ, lại thêm 1 n̼g̼ó̼n̼ ̼đ̼à̼n̼ ̼h̼i̼ế̼m̼ người theo kịp. Những tưởng cuộc sống của nàng quận chúa xứng bậc t̼r̼â̼m̼ ̼a̼n̼h̼ sẽ trôi qua trong êm đềm, thế nhưng số phận đã r̼u̼n̼ ̼r̼ủ̼i̼ cho bà gặp vua Duy Tân để rồi có 1 m̼ố̼i̼ ̼t̼ì̼n̼h̼ ̼k̼h̼ắ̼c̼ ̼c̼ố̼t̼ ̼g̼h̼i̼ ̼t̼â̼m̼ với ông từ đó. Và cũng chính từ đây, cuộc đời của quận chúa Hồ Thị Chỉ đã hoàn toàn rẽ sang hướng khác.

Cuộc gặp đ̼ị̼n̼h̼ ̼m̼ệ̼n̼h̼ đó xảy ra vào khoảng năm 1913, khi vua Duy Tân 13 tuổi và bà Hồ Thị Chỉ lên 11. Với mục đích làm n̼h̼ụ̼t̼ ̼c̼h̼í̼ vị vua thiếu niên của nước Nam, người Pháp đã cho xây dựng nhà nghỉ mát ở Cửa Tùng, Quảng Trị để ông ra đó tắm biển mùa hè, cũng là hướng cho vị vua trẻ s̼a̼ ̼v̼à̼o̼ ̼t̼h̼ó̼i̼ ̼ă̼n̼ ̼c̼h̼ơ̼i̼,̼ ̼h̼ư̼ở̼n̼g̼ ̼t̼h̼ụ̼. Năm ấy, cha bà Hồ Thị Chỉ là đ̼ạ̼i̼ ̼t̼h̼ầ̼n̼ Hồ Đắc Trung đã dẫn các con mình tới đây để nhà vua có bạn chơi cùng. 

Chân dung quận chúa Hồ Thị Chỉ.

Ngay từ lần đầu gặp mặt, nhà vua đã cảm mến bởi tài năng cũng như nét duyên dáng của bà Hồ Thị Chỉ, và bà cũng t̼h̼ầ̼m̼ ̼y̼ê̼u̼ ̼v̼ị̼ ̼v̼u̼a̼ ̼t̼r̼ẻ̼ ̼t̼u̼ổ̼i̼ và dễ gần kia, thế nhưng đôi bên mới chỉ “tình trong như đã, mặt ngoài còn e”, chưa ai nói với ai lời thương nhớ nào. Đến ngày phải chia xa, bà Hồ Thị Chỉ mới b̼ậ̼t̼ ̼k̼h̼ó̼c̼. Thấy vậy, vua Duy Tân dặn em gái bà là Hồ Thị Hạnh dỗ dành chị gái và hẹn sang năm gặp lại. Nhưng lời hứa hẹn này không thành hiện thực vì quận chúa khi ấy đã lớn, không thể t̼h̼e̼o̼ ̼h̼ầ̼u̼ vua nữa.

Ngày vui không bao giờ đến

Duy Tân là 1 vị vua luôn n̼ặ̼n̼g̼ ̼l̼ò̼n̼g̼ ̼v̼ớ̼i̼ ̼v̼i̼ệ̼c̼ ̼g̼i̼ả̼i̼ ̼p̼h̼ó̼n̼g̼ ̼d̼â̼n̼ ̼t̼ộ̼c̼, cũng vì thế, ông từng có ý định sẽ k̼h̼ô̼n̼g̼ ̼l̼ấ̼y̼ ̼v̼ợ̼. Mãi tới năm 1915, sau nhiều lần được mẫu hậu thuyết phục, vua Duy Tân mới chịu n̼ạ̼p̼ ̼p̼h̼i̼. 2 vị thái hậu đã cho mời quận chúa Hồ Thị Chỉ vào h̼ầ̼u̼ và tặng bà 1 đôi v̼ò̼n̼g̼ ̼v̼à̼n̼g̼, cho người d̼ạ̼y̼ ̼d̼ỗ̼ ̼c̼á̼c̼ ̼n̼g̼h̼i̼ ̼l̼ễ̼ ̼c̼u̼n̼g̼ ̼đ̼ì̼n̼h̼ và bàn bạc chuyện chọn ngày lành tháng tốt với gia đình nhà gái. 

Thế nhưng ngày vui nên đôi với người mình yêu đã không bao giờ đến với bà Hồ Thị Chỉ bởi vua Duy Tân đã đ̼ộ̼t̼ ̼n̼g̼ộ̼t̼ ̼t̼ừ̼ ̼h̼ô̼n̼. Trong đúng ngày n̼ạ̼p̼ ̼p̼h̼i̼ đã được chọn trước ấy, người ngồi trên kiệu hoa không phải là quận chúa Hồ Thị Chỉ mà là để con gái người thầy dạy Hán ngữ của nhà vua, bà Mai Thị Vàng. Và nhà vua cũng không hề đề cập tới lí do cho việc từ hôn này.

Mãi cho tới sau này, khi bà Hồ Thị Hạnh, lúc ấy đã x̼u̼ố̼n̼g̼ ̼t̼ó̼c̼ ̼t̼r̼ở̼ ̼t̼h̼à̼n̼h̼ ̼n̼i̼ ̼c̼ô̼ Diệu Không đã tiết lộ sự thật về việc vua Duy Tân “t̼h̼a̼y̼ ̼l̼ò̼n̼g̼ ̼đ̼ổ̼i̼ ̼d̼ạ̼”, người đời mới hiểu được t̼ì̼n̼h̼ ̼y̼ê̼u̼ mà ông dành cho bà Hồ Thị Chỉ s̼â̼u̼ ̼đ̼ậ̼m̼ đến thế nào. Hóa ra năm 1915, nhà vua đã liên hệ được với Quang Phục Hội của Thái Phiên và Trần Cao Vân để làm c̼á̼c̼h̼ ̼m̼ạ̼n̼g̼. Lo sợ việc n̼g̼u̼y̼ ̼h̼i̼ể̼m̼ sẽ ảnh hưởng tới cả “người mình thương yêu suốt 2 năm” và gia đình họ Hồ Đắc nhưng lại không muốn hoãn việc n̼ạ̼p̼ ̼p̼h̼i̼ ̼v̼ì̼ ̼s̼ợ̼ ̼n̼g̼ư̼ờ̼i̼ ̼P̼h̼á̼p̼ ̼s̼ẽ̼ ̼s̼i̼n̼h̼ ̼n̼g̼h̼i̼, vậy nên ông mới đưa ra quyết định ấy. 

Cự̼u̼ ̼h̼o̼à̼n̼g̼ Duy Tân.

N̼é̼n̼ ̼l̼ò̼n̼g̼ trở thành đ̼ệ̼ ̼n̼h̼ấ̼t̼ ̼p̼h̼i̼ ̼t̼ầ̼n̼ của Khải Định

Đến năm 1917, khi vua Khải Định lên ngôi, ông đã cho mời đại quan Hồ Đắc Trung vào gặp và ngỏ ý muốn cưới q̼u̼ậ̼n̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ Hồ Thị Chỉ làm phi vì q̼u̼ậ̼n̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ thông thạo tiếng Pháp, mà ông thì cần 1 người thông dịch. Việc này chẳng khác nào t̼i̼ế̼n̼g̼ ̼s̼é̼t̼ ̼n̼g̼a̼n̼g̼ ̼t̼a̼i̼ với gia đình Hồ Đắc nói chung và bà Hồ Thị Chỉ nói riêng, bởi lẽ ai cũng hiểu bà n̼ặ̼n̼g̼ ̼t̼ì̼n̼h̼ với c̼ự̼u̼ ̼h̼o̼à̼n̼g̼ Duy Tân đến thế nào.

Vua Khải Định, người đã x̼i̼n̼ ̼c̼ư̼ớ̼i̼ bà Hồ Thị Chỉ.

Vừa biết tin, q̼u̼ậ̼n̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ đã k̼h̼ó̼c̼ ̼t̼h̼ư̼a̼ với cha: “Con x̼i̼n̼ ̼n̼g̼u̼y̼ệ̼n̼ ở với cha mẹ trọn đời, không l̼ấ̼y̼ ai nữa hết!”. Nhưng l̼ệ̼n̼h̼ ̼v̼u̼a̼ ̼k̼h̼ó̼ ̼t̼r̼á̼i̼, đây đã là k̼h̼ẩ̼u̼ ̼d̼ụ̼ của vua, ông Hồ Đức Trung và con trai là Hồ Đắc Khải đã tính tới nước t̼ừ̼ ̼q̼u̼a̼n̼ về quê, nhưng họ vẫn k̼h̼u̼y̼ê̼n̼ ̼g̼i̼ả̼i̼ Hồ Thị Chỉ. Nhất là bà Hồ Thị Hạnh, người em gái thân thiết nhất vẫn luôn tâm sự hàng đêm với bà Hồ Thị Chỉ đã nói: “Giờ n̼g̼à̼i̼ (vua Duy Tân) đã vì quốc gia, vậy sao chị không vì gia đình như n̼g̼à̼i̼ đã h̼i̼ ̼s̼i̼n̼h̼ ̼v̼ì̼ ̼n̼ư̼ớ̼c̼?”. Thế rồi sáng hôm sau, với đôi mắt còn s̼ư̼n̼g̼ ̼v̼ì̼ ̼k̼h̼ó̼c̼ cả đêm, q̼u̼ậ̼n̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ Hồ Thị Chị đồng ý trở thành p̼h̼i̼ của vua Khải Định.

Sau khi vào cung, q̼u̼ậ̼n̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ Hồ Thị Chỉ trở thành N̼h̼ấ̼t̼ ̼g̼i̼a̼i̼ ̼Â̼n̼ ̼p̼h̼i̼, n̼g̼ô̼i̼ ̼v̼ị̼ ̼c̼a̼o̼ ̼n̼h̼ấ̼t̼ trong hàng “cửu giai” triều Nguyễn. Bà thường xuyên t̼h̼á̼p̼ ̼t̼ù̼n̼g̼ ̼đ̼ứ̼c̼ ̼v̼u̼a̼ trong các buổi đón tiếp quan khách,s̼ứ̼ ̼t̼h̼ầ̼n̼ ̼n̼ư̼ớ̼c̼ ̼n̼g̼o̼à̼i̼ ̼v̼ì̼ ̼t̼i̼n̼h̼ ̼t̼h̼ô̼n̼g̼ ngoại ngữ, và vốn hiểu biết sâu rộng với các nền văn hóa. Nhờ đó, Ân phi nhận được rất nhiều lời k̼h̼e̼n̼ ̼n̼g̼ợ̼i̼. Bà cũng trở thành mẹ trên d̼a̼n̼h̼ ̼n̼g̼h̼ĩ̼a̼ của Bảo Đại, v̼ị̼ ̼v̼u̼a̼ ̼c̼u̼ố̼i̼ ̼c̼ù̼n̼g̼ ̼c̼ủ̼a̼ ̼V̼i̼ệ̼t̼ ̼N̼a̼m̼.̼

Sau này, khi Khải Định m̼ấ̼t̼, bà Hồ Thị Chỉ m̼ắ̼c̼ ̼c̼h̼ứ̼n̼g̼ ̼t̼r̼ầ̼m̼ ̼c̼ả̼m̼,̼ ̼r̼ố̼i̼ ̼l̼o̼ạ̼n̼ ̼t̼â̼m̼ ̼t̼h̼ầ̼n̼ khi mới ngoài 20 tuổi. Ngay cả anh trai bà là Hồ Đắc Di cũng không thể c̼h̼ữ̼a̼ ̼n̼ổ̼i̼ ̼b̼ệ̼n̼h̼ cho em gái. Ngày ngày, bà ăn mặc l̼u̼ộ̼m̼ ̼t̼h̼u̼ộ̼m̼,̼ ̼t̼ó̼c̼ ̼t̼a̼i̼ ̼r̼ố̼i̼ ̼b̼ờ̼i̼, bê bánh nậm, bánh lọc ra bán ở chợ. Thế rồi, Ân phi ngày nào đã kết thúc k̼i̼ế̼p̼ ̼đ̼ờ̼i̼ ̼t̼r̼ầ̼m̼ ̼l̼u̼â̼n̼, n̼g̼a̼n̼g̼ ̼t̼r̼á̼i̼ của mình tại B̼ệ̼n̼h̼ ̼v̼i̼ệ̼n̼ Trung ương Huế vào năm 1985.

Đình Quang (Sưu tầm)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *