L̼ă̼n̼g̼ ̼m̼ộ̼ các vua nhà Nguyễn 100 năm trước có diện mạo ra sao?

Những hình ảnh h̼i̼ế̼m̼ có về l̼ă̼n̼g̼ ̼v̼u̼a̼ Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức – bốn vị vua đầu tiên của triều Nguyễn – được in trên bưu thiếp của người Pháp đầu thế kỷ 20.

L̼ă̼n̼g̼ vua Gia Long

L̼ă̼n̼g̼ Gia Long hay Thiên Thọ L̼ă̼n̼g̼, tọa lạc tại xã Hương Thọ (thị xã Hương Trà), là l̼ă̼n̼g̼ ̼m̼ộ̼ của Gia Long hoàng đế (1762-1820), vị vua sáng lập nên triều Nguyễn. L̼ă̼n̼g̼ được xây dựng từ năm 1814 và đến năm 1820 mới hoàn tất.

Quần thể l̼ă̼n̼g̼ vua Gia Long được cho có vị trí p̼h̼o̼n̼g̼ ̼t̼h̼ủ̼y̼ đẹp nhất trong những l̼ă̼n̼g̼ vua triều Nguyễn. Sử cũ cho hay, t̼h̼ầ̼y̼ ̼đ̼ị̼a̼ ̼l̼ý̼ Lê Duy Thanh (con trai nhà bác học Lê Quý Đôn) là người tìm được thế đất này, nơi mà theo ông “đã tập trung được mọi ảnh hưởng tốt lành tỏa ra từ nhiều núi đồi bao quanh”.

Quang cảnh phía trước khu l̼ă̼n̼g̼ vua Gia Long, vị vua sáng lập nhà Nguyễn.

Vua Gia Long là vị vua triều Nguyễn cho phép vợ mình – Thừa Thiên Cao Hoàng hậu c̼h̼ô̼n̼ ̼c̼ấ̼t̼ cạnh bên sau khi mất. M̼ộ̼ ̼p̼h̼ầ̼n̼ vua Gia Long và Thừa Thiên Cao Hoàng hậu được b̼a̼o̼ ̼b̼ọ̼c̼ ̼b̼ở̼i̼ ̼h̼ệ̼ ̼t̼h̼ố̼n̼g̼ ̼b̼ử̼u̼ ̼t̼h̼à̼n̼h̼.

M̼ộ̼ ̼p̼h̼ầ̼n̼ vua Gia Long và Thừa Thiên Cao Hoàng hậu, c̼h̼í̼n̼h̼ ̼t̼h̼ấ̼t̼ của ông.

Lă̼n̼g̼ vua Minh Mạng

Lă̼n̼g̼ vua Minh Mạng còn gọi là Hiếu Lă̼n̼g̼ nằm trên núi Cẩm Khê, gần ngã ba Bằng Lãng là nơi hội lưu của hai dòng Hữu Trạch và Tả Trạch hợp thành sông Hương. L̼ă̼n̼g̼ Minh Mạng được xây dựng từ năm 1840 đến năm 1843 thì hoàn thành.

Theo sử sách, đích thân vua Minh Mạng xem xét, phê chuẩn họa đồ thiết kế do các quan Bùi Công Huyên, Trương Đăng Quế và Giám thành vệ dâng lên. Tháng 4 năm 1840, công cuộc kiến thiết Hiếu Lă̼n̼g̼ bắt đầu.

Cổng chính của l̼ă̼n̼g̼ vua Minh Mạng – vị vua thứ hai triều Nguyễn – nhìn từ trong sân chầu.
Cầu Trung Đạo bắc qua hồ Trừng Minh dẫn đến tòa Minh Lâu, công trình kiến trúc được coi là đặc sắc nhất l̼ă̼n̼g̼ vua Minh Mạng.

Lă̼n̼g̼ vua Minh Mạng có bố cục kiến trúc cân bằng đối xứng. Xung quanh một trục kiến trúc là đường t̼h̼ầ̼n̼ ̼đ̼ạ̼o̼, xuyên qua loạt công trình gồm: cửa chính, sân chầu, nhà bia, sân tế, Hiển Đức môn, điện Sùng Ân, hồ Trừng Minh, Minh Lâu, hồ Tân Nguyệt (trăng non), cổng tam quan Quang Minh Chính Trực, Trung Đạo kiều và cuối cùng là bửu thành. Lă̼n̼g̼ có diện tích 18 ha (nhưng diện tích cấm địa quanh lăng là 475 ha), xung quanh l̼ă̼n̼g̼ có la thành bao bọc.

Một góc l̼ă̼n̼g̼ Minh Mạng nhìn từ sân chầu.
Một cánh cổng dẫn vào l̼ă̼n̼g̼ Minh Mạng.

Lă̼n̼g̼ vua Thiệu Trị

Lă̼n̼g̼ vua Thiệu Trị nằm ở làng Cư Chánh xã Thủy Bằng, thị xã Hương Thủy, là nơi chôn cất hoàng đế Thiệu Trị (1807-1847), vị vua thứ ba của triều Nguyễn. Đây là l̼ă̼n̼g̼ vua triều Nguyễn duy nhất xoay về hướng tây bắc.

Khu đ̼i̼ệ̼n̼ ̼t̼h̼ờ̼ của lăng vua Thiệu Trị – vị vua thứ ba triều Nguyễn.

So với hai l̼ă̼n̼g̼ Gia Long và Minh Mạng, l̼ă̼n̼g̼ vua Thiệu Trị gần Kinh thành hơn, là sự dung hòa hai mô thức kiến trúc của hai l̼ă̼n̼g̼ vua tiền nhiệm bằng cách thiết kế thành hai trục: trục l̼ă̼n̼g̼ nằm bên phải và trục tẩm – khu vực đ̼i̼ệ̼n̼ ̼t̼h̼ờ̼ nằm bên trái.

Nhà b̼i̼a̼ của l̼ă̼n̼g̼ vua Thiệu Trị, phía sau là lầu Đức Hinh, ngày nay chỉ còn phần nền móng.
Hồ Ngưng Thúy và Bửu Thành, nơi c̼h̼ô̼n̼ ̼c̼ấ̼t̼ vua Thiệu Trị, nhìn từ vườn hoa sau tòa Minh Lâu. Ngày nay, hầu hết các công trình ở đây đã bị đ̼ổ̼ ̼n̼á̼t̼.

>>> Xem thêm: K̼i̼ế̼m̼ của vua Thành Thái được bán với giá hơn 1 tỷ đồng ở Mỹ: Thực chất chỉ là hàng g̼i̼ả̼?

Lă̼n̼g̼ vua Tự Đức

Khiêm Lă̼n̼g̼ là nơi c̼h̼ô̼n̼ ̼c̼ấ̼t̼ vua Tự Đức (1829 – 1883), vị vua có thời gian t̼r̼ị̼ ̼v̼ì̼ triều Nguyễn lâu nhất với 36 năm. Lă̼n̼g̼ được xây dựng từ năm 1866 đến năm 1873 thì cơ bản hoàn thành.

Lă̼n̼g̼ Tự Đức có khuôn viên rộng lớn với suối chảy, thông reo, chim hót. Lă̼n̼g̼ tẩm vua Tự Đức nằm ở khu vực cao nhất, xung quanh được bao bọc bởi rừng thông cổ thụ, cây sứ.

Xung Khiêm Tạ (phải) và Dũ Khiêm Tạ (trái), hai nhà thủy tạ ở hồ Lưu Khiêm, l̼ă̼n̼g̼ vua Tự Đức – vị vua thứ tư nhà Nguyễn.

Khiêm Lă̼n̼g̼ có kiến trúc cầu kỳ, phong cảnh sơn thủy hữu tình với gần 50 công trình ở cả hai khu vực t̼ẩ̼m̼ ̼đ̼i̼ệ̼n̼ và l̼ă̼n̼g̼. Bố cục khu l̼ă̼n̼g̼ gồm hai phần chính trên hai trục song song, phía trước là núi Giáng Khiêm, sau là núi Dương Xuân và trong khuôn viên có hồ Lưu Khiêm.

Nhà b̼i̼a̼ ở l̼ă̼n̼g̼ vua Tự Đức.
Khu Bửu Thành, nơi c̼h̼ô̼n̼ ̼c̼ấ̼t̼ vua Tự Đức nhìn từ xa.

Thật tiếc là một số nét kiến trúc đã không thể giữ nguyên vẹn cho đến ngày nay!

Theo Tri thức và Cuộc sống.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *