K̼i̼ế̼m̼ của vua Thành Thái được bán với giá hơn 1 tỷ đồng ở Mỹ: Thực chất chỉ là hàng g̼i̼ả̼?

Rất nhiều ý kiến đã khẳng định t̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ này không phải là của Hoàng đế Thành Thái và người bỏ tiền ra mua đã mất tiền để mang về một t̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ ̼g̼i̼ả̼, không phải đồ “ngự dụng” Hoàng đế triều Nguyễn.

Mức giá khác xa kì vọng

Vào ngày 19/7 vừa qua (theo giờ Việt Nam), nhà đấu giá GWS Auctions, một công ty chuyên bán đấu giá đồ trang sức, ôtô và các vật phẩm Hoàng gia cổ có trụ sở tại Agoura Hills, California (Hoa Kỳ) vừa rao bán một t̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ mà họ cho là của Hoàng đế Thành Thái, vị Hoàng đế thứ 10 của nhà Nguyễn. Theo mô tả của nhà đấu giá, t̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ dài 32 inch (81 cm), nơi rộng nhất 4 inch (10 cm) và bề rộng ̼k̼i̼ế̼m̼ là 1,5 inch (3,8 cm).

T̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ được cho là của vua Thành Thái được bán giá 50.000 USD.

Về nguồn gốc th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼, GWS Auctions cho biết là thuộc về một gia đình con cháu hoàng tộc nhà Nguyễn hiện đang sinh sống tại Mỹ và “mong muốn được giữ kín danh tính vì vẫn có người thân sống ở Việt Nam”. Tuy nhiên, do không cung cấp thêm các bằng chứng khác trong mô tả thông tin nên th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ cũng để lại một số n̼g̼ờ̼ ̼v̼ự̼c̼. Đặc biệt là khi nhà đấu giá này đã thông tin quá đà với nội dung: “Vật gia truyền quý giá này đã tồn tại qua nhiều c̼u̼ộ̼c̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼t̼r̼a̼n̼h̼, nhiều triều đại và tồn tại hơn 1000 năm”.

Nhà đấu giá mô tả thêm về các chi tiết trang trí: “T̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ đại diện cho một quốc gia thịnh vượng, h̼ò̼a̼ ̼b̼ì̼n̼h̼ và hạnh phúc và được trang trí bằng đá quý bên trong, các chi tiết được khắc và tay cầm hình hoa sen”.

Phần đuôi của vỏ k̼i̼ế̼m̼. Ảnh: GWS Auctions.

Các dòng chữ Hán được khắc trên th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ bao gồm “Vương Quyền Thành Thái” (tạm hiểu: th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ tượng trưng cho “vương quyền” của “vua Thành Thái”), “Bảo k̼i̼ế̼m̼ An Dân” (tạm hiểu: Thanh bảo ̼k̼i̼ế̼m̼ bảo vệ cho sự an bình của người dân). Trên thân ̼k̼i̼ế̼m̼ cũng có một dòng ghi chú về thời điểm và đơn vị chế tạo: “Thập nhất niên trọng xuân chi cát, công bộ phụng giám chú” (tạm hiểu: Chế tạo vào ngày tốt của tháng 2, năm Thành Thái thứ 11 do Bộ Công chế tạo).

Th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ được bán với giá khởi điểm 5.000 USD (khoảng 114,4 triệu VNĐ) và theo thông tin mới nhất, th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ đã được đấu giá thành công với số tiền 50.000 USD (khoảng 1,1 tỉ VNĐ). Hiện chủ nhân của th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ vẫn chưa được công bố.

Th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ được cho thuộc về Vua Thành Thái được rao bán trên một trang web đồ cổ tại Mỹ

Tuy nhiên, ngay khi thông tin về việc th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ “V̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼Q̼u̼y̼ề̼n̼ Thành Thái” được đấu giá thành công tại Mỹ, trên khắp các diễn đàn, hội nhóm nghiên cứu về lịch sử, văn hóa, cổ vật đã xuất hiện không ít ý̼ ̼k̼i̼ế̼n̼ ̼t̼r̼á̼i̼ ̼c̼h̼i̼ề̼u̼ về lai lịch của th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼. Thậm chí, rất nhiều ý kiến đã khẳng định th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ này không phải là của Hoàng đế Thành Thái và người bỏ tiền ra mua đã mất 50.000 USD để mang về một th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ giả, không phải đồ “ngự dụng” Hoàng đế triều Nguyễn.

S̼a̼i̼ ngay từ lối viết?

Vấn đề đầu tiên nằm ở bốn chữ Hán “V̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼Q̼u̼y̼ề̼n̼ Thành Thái”. Chưa bàn đến ý nghĩa của 4 chữ trên thì cách khắc cũng khiến giới chuyên môn đặt một dấu hỏi lớn. Vào t̼h̼ờ̼i̼ ̼k̼ì̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼c̼h̼ủ̼, mặc dù cha ông ta đã cố gắng phát triển hệ chữ Nôm từ nhiều thế kỉ, song chữ Hán vẫn chiếm vị trí độc tôn trong các văn bản hành chính của triều đình xuyên suốt các t̼r̼i̼ề̼u̼ ̼đ̼ạ̼i̼ ̼t̼ự̼ ̼c̼h̼ủ̼. Lối viết và đọc chữ Hán thời kì này mặc định là từ phải qua trái hoặc từ trên xuống dưới, gần như không có ngoại lệ giống như cách mà chúng ta mặc định khi viết và đọc c̼h̼ữ̼ ̼Q̼u̼ố̼c̼ ̼n̼g̼ữ̼ trong thời điểm hiện tại.

Trong khi đó, 4 chữ “V̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼Q̼u̼y̼ề̼n̼ Thành Thái” lại được viết… từ trái qua phải như cách đọc và viết các văn bản hiện đại. Không chỉ dừng lại ở 4 chữ “V̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼Q̼u̼y̼ề̼n̼ Thành Thái” mà cả các cụm từ chữ Hán còn lại khắc trên t̼h̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ cũng đều được thể hiện từ trái qua phải, hoàn toàn trái ngược với quy tắc viết chữ ngày trước.

Châu bản của Hoàng đế Thành Thái

Đối chiếu với bút tích bằng chữ Hán của Hoàng đế Thành Thái còn được lưu trữ khá đầy đủ có thể thấy nhà vua vẫn ghi chữ Hán hoàn toàn bình thường: Viết từ trên xuống dưới, từ phải sang trái, không hề có sự thay đổi gì. Các đồ ngự dụng mang tính tượng trưng cho q̼u̼y̼ề̼n̼ ̼l̼ự̼c̼ của Hoàng đế lại càng phải được chế tác tỉ mỉ, không có lí gì lại bị khắc theo lối hoàn toàn ngược với tiêu chuẩn lúc bấy giờ. Thế nên, ngay từ lối khắc các chữ Hán trên thân ̼k̼i̼ế̼m̼, những người có chuyên môn đã h̼ồ̼ ̼n̼g̼h̼i̼ về lai lịch của vật dụng này.

>>> Xem thêm: Những c̼á̼i̼ ̼c̼h̼ế̼t̼ ̼“̼m̼u̼ô̼n̼ ̼đ̼ờ̼i̼ ̼b̼í̼ ̼ẩ̼n̼”̼ ̼c̼ủ̼a̼ ̼v̼u̼a̼ ̼c̼h̼ú̼a̼ Việt Nam: Bị s̼á̼t̼ ̼h̼ạ̼i̼ ̼h̼a̼y̼ ̼t̼ự̼ ̼t̼i̼ê̼n̼ ̼t̼r̼i̼ ̼n̼g̼à̼y̼ ̼c̼h̼ế̼t̼ của chính mình?

Những nghi vấn khác

Mức độ tinh xảo thua xa một bảo ̼k̼i̼ế̼m̼ nhà Nguyễn đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Hà Nội)

Bên cạnh đó, trên th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ có thêm 4 chữ “An Dân Bảo ̼Ki̼ế̼m̼” cũng tiếp tục là một dẫn chứng làm cộng đồng nghiên cứu lịch sử nghi ngờ. Cụ thể, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam (Hà Nội) hiện đang trưng bày 2 thanh “An Dân Bảo Ki̼ế̼m̼” của Hoàng đế Khải Định với lối khắc chữ theo truyền thống từ trên xuống dưới, khác xa hoàn toàn với lối khắc từ trái sang phải của th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ được đề cập phía trên. Bên cạnh đó, mức độ tinh xảo trong khâu chế tác cũng có thể nói là “một trời một vực”.

Thanh “An Dân Bảo Ki̼ế̼m̼” của Hoàng đế Khải Định, hiện vật được thẩm định và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Hà Nội) với 4 chữ Hán được khắc theo đúng quy chuẩn từ trên xuống dưới, quy cách trang trí cũng tinh xảo và lộng lẫy hơn th̼a̼n̼h̼ ̼k̼i̼ế̼m̼ đang bị đặt nghi vấn rất nhiều.

Anh Hoàng Đại (nhà nghiên cứu về v̼ũ̼ ̼k̼h̼í̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼t̼r̼ậ̼n̼, thành viên của nhóm nghiên cứu – phục dựng c̼u̼n̼g̼ ̼t̼h̼u̼ậ̼t̼,̼ ̼v̼ũ̼ ̼k̼h̼í̼ truyền thống Vương Sư Kiên Duệ) cũng thông tin: “Giai đoạn này thì ̼k̼i̼ế̼m̼ nhà Nguyễn đã chuộng phần hộ thủ bọc tay kiểu phương Tây. Tuy nhiên, ̼k̼i̼ế̼m̼ của Hoàng đế thì vẫn có cẩn đ̼ồ̼i̼ ̼m̼ồ̼i̼,̼ ̼p̼h̼a̼ ̼l̼ê̼,… chứ không phải kiểu H̼ồ̼n̼g̼ ̼n̼g̼ọ̼c̼ ̼v̼à̼ ̼H̼ổ̼ ̼p̼h̼á̼c̼h̼ nhìn rất “g̼i̼ả̼” như thế này”.

Theo Kênh 14.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *