D̼ấ̼u̼ ̼v̼ế̼t̼ k̼h̼o̼ ̼b̼á̼u̼ của Vua Hàm Nghi: 11 t̼ấ̼n̼ v̼à̼n̼g̼ ̼r̼ò̼n̼g̼ và vô số c̼h̼â̼u̼ ̼b̼á̼u̼ đang ở đâu?

K̼h̼o̼ ̼b̼á̼u̼ huy hoàng của Vua Hàm Nghi dường như không hề t̼ồ̼n̼ ̼t̼ạ̼i̼ ở bầt kỳ nơi nào. Có chăng, nó chỉ “h̼ó̼a̼ ̼t̼h̼ạ̼c̼h̼” trong t̼r̼í̼ ̼t̼ư̼ở̼n̼g̼ ̼t̼ư̼ợ̼n̼g̼ và s̼ự̼ ̼k̼h̼a̼o̼ ̼k̼h̼á̼t̼.̼

D̼ấ̼u̼ ̼t̼í̼c̼h̼ ̼t̼h̼ư̼ ̼t̼ị̼c̼h̼ về k̼h̼o̼ ̼b̼á̼u̼ của Vua Hàm Nghi

Tháng 7/1883, Vua Tự Đức b̼ă̼n̼g̼ ̼h̼à̼. Một tháng sau, P̼h̼á̼p̼ đã đưa t̼à̼u̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n̼ c̼h̼i̼ế̼m̼ cứ cửa biển Thuận An, từ đó k̼é̼o̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼x̼ộ̼c̼ ̼t̼h̼ẳ̼n̼g̼ về Kinh đô và đ̼ồ̼n̼ ̼t̼r̼ú̼ ngay trên đất Huế. T̼ư̼ớ̼n̼g̼ ̼l̼ĩ̼n̼h̼ ̼P̼h̼á̼p̼ n̼g̼a̼n̼g̼ ̼n̼h̼i̼ê̼n̼ ra vào hoàng thành, n̼g̼a̼n̼g̼ ̼n̼h̼i̼ê̼n̼ n̼h̼ú̼n̼g̼ ̼t̼a̼y̼ ̼c̼a̼n̼ ̼t̼h̼i̼ệ̼p̼ ̼v̼à̼o̼ ̼v̼i̼ệ̼c̼ ̼t̼r̼i̼ề̼u̼ ̼c̼h̼í̼n̼h̼ của đất nước. Q̼u̼ố̼c̼ ̼g̼i̼a̼ bên bờ s̼u̼y̼ ̼v̼o̼n̼g̼, t̼r̼i̼ề̼u̼ ̼đ̼ì̼n̼h̼ Huế p̼h̼â̼n̼ ̼h̼ó̼a̼ ̼n̼g̼h̼i̼ê̼m̼ ̼t̼r̼ọ̼n̼g̼.

Cả hai cuốn “Đại Nam thực lục chính biên” và “Quốc triều chính biên toát y̼ế̼u̼” đều có những ghi nhận thống nhất: Đầu năm 1885, về cơ bản, các c̼ô̼n̼g̼ ̼t̼r̼ì̼n̼h̼ ̼p̼h̼ò̼n̼g̼ ̼n̼g̼ự̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼s̼ự̼ đã xem như hoàn tất. Thành Tân Sở dài 548m, rộng 418m, tổng diện tích khoảng 23 hécta bao quanh bởi một vòng h̼à̼o̼ ̼k̼h̼á̼ ̼s̼â̼u̼, rộng 10m. Tr̼i̼ề̼u̼ ̼đ̼ì̼n̼h̼ cho d̼ự̼n̼g̼ ̼t̼h̼à̼n̼h̼, trồng tre, đ̼à̼o̼ ̼h̼à̼o̼ ̼l̼à̼m̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼l̼ũ̼y̼, đồng thời cho c̼h̼ở̼ ̼l̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼t̼h̼ự̼c̼ từ các tỉnh Hà – Nam – Ninh của đồng bằng Bắc Bộ theo đường biển vào Cửa Việt rồi đưa lên Tân Sở.

Chân dung vua Hàm Nghi.

Từ kinh đô, rất nhiều v̼à̼n̼g̼ ̼b̼ạ̼c̼, k̼h̼í̼ ̼g̼i̼ớ̼i̼ cũng được đ̼ố̼c̼ ̼t̼h̼ú̼c̼ đưa ra c̼h̼ô̼n̼ ̼g̼i̼ấ̼u̼ tại đây. Riêng v̼ũ̼ ̼k̼h̼í̼, số lượng chuyển đi rất lớn, mất r̼ò̼n̼g̼ ̼r̼ã̼ 3 tháng mới hoàn tất. Theo dự định của Tôn Thất Thuyết, 1 t̼r̼i̼ệ̼u̼ ̼l̼ư̼ợ̼n̼g̼ (khoảng 33 t̼ấ̼n̼) v̼à̼n̼g̼ ̼r̼ò̼n̼g̼,̼ ̼b̼ạ̼c̼ ̼n̼é̼n̼ sẽ được chuyển từ kho P̼h̼ủ̼ ̼N̼ộ̼i̼ ̼v̼ụ̼ trong Kinh thành Huế lên Tân Sở. Nhưng mới chuyển được 1/3, khoảng 11 t̼ấ̼n̼ thì g̼i̼a̼o̼ ̼t̼r̼a̼n̼h̼ ̼v̼ớ̼i̼ ̼P̼h̼á̼p̼ ̼đ̼ã̼ ̼n̼ổ̼ ̼r̼a̼ ̼t̼ạ̼i̼ ̼k̼i̼n̼h̼ ̼t̼h̼à̼n̼h̼ nên phải tạm ngừng.

Đêm mùng 5, rạng sáng ngày 6/7/1885, Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Văn Tường đem q̼u̼â̼n̼ ̼t̼ấ̼n̼ ̼c̼ô̼n̼g̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ ̼l̼í̼n̼h̼ ̼P̼h̼á̼p̼ ̼ở̼ ̼đ̼ồ̼n̼ ̼M̼a̼n̼g̼ ̼C̼á̼. Sau một ngày g̼i̼a̼o̼ ̼t̼r̼a̼n̼h̼, q̼u̼â̼n̼ nhà Nguyễn t̼h̼ấ̼t̼ ̼b̼ạ̼i̼. Ngày 9/7, Tôn Thất Thuyết đã h̼ộ̼ ̼g̼i̼á̼ (thực chất là b̼ắ̼t̼ ̼é̼p̼) Vua Hàm Nghi – mới l̼ê̼n̼ ̼n̼g̼ô̼i̼ chưa đầy 1 năm – rời Hoàng thành v̼ư̼ợ̼t̼ ̼l̼ê̼n̼ Tân Sở. Pháp một mặt cho q̼u̼â̼n̼ ̼b̼ộ̼ ̼đ̼u̼ổ̼i̼ ̼t̼h̼e̼o̼, một mặt cho t̼h̼ủ̼y̼ ̼q̼u̼â̼n̼ kéo tàu ra biển Nhật Lệ (Quảng Bình) c̼h̼ặ̼n̼ ̼đ̼ư̼ờ̼n̼g̼.̼

Chân dung Tôn Thất Thuyết

Tôn Thất Thuyết t̼ự̼ ̼l̼ư̼ợ̼n̼g̼ ̼t̼h̼à̼n̼h̼ Tân Sở k̼h̼ô̼n̼g̼ ̼đ̼ủ̼ ̼s̼ứ̼c̼ ̼c̼h̼ố̼n̼g̼ ̼đ̼ỡ̼ nên vội p̼h̼ò̼ ̼g̼i̼á̼ Hàm Nghi vượt lên phía t̼h̼ư̼ợ̼n̼g̼ ̼n̼g̼à̼n̼ Đắkrông – Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị, từ đó vượt sang Châu mường Mahasay của L̼à̼o̼. Khi Phan Đình Phùng hưởng ứng c̼h̼i̼ế̼u̼ Cần Vương k̼h̼ở̼i̼ ̼n̼g̼h̼ĩ̼a̼, lập xong c̼ă̼n̼ ̼c̼ứ̼ Vụ Quang, Vua Hàm Nghi lại v̼ư̼ợ̼t̼ ̼b̼i̼ê̼n̼ ̼g̼i̼ớ̼i̼ về đóng tại c̼ă̼n̼ ̼c̼ứ̼ núi Ấu (Hương Khê, Hà Tĩnh).

T̼h̼ự̼c̼ ̼d̼â̼n̼ ̼P̼h̼á̼p̼ ̼đ̼ã̼ ̼x̼u̼a̼ ̼đ̼á̼m̼ ̼t̼a̼y̼ ̼s̼a̼i̼ do Tổng đốc Hoàng Cao Khải c̼h̼ỉ̼ ̼h̼u̼y̼ ̼đ̼u̼ổ̼i̼ ̼r̼i̼ế̼t̼. Đ̼o̼à̼n̼ ̼t̼ù̼y̼ ̼t̼ù̼n̼g̼ lại tiếp tục h̼ộ̼ ̼g̼i̼á̼ Vua Hàm Nghi v̼ư̼ợ̼t̼ ̼đ̼è̼o̼ Quy Hợp vào đất Tuyên Hóa, Quảng Bình. Có thời gian, đ̼o̼à̼n̼ ̼n̼g̼ự̼ ̼g̼i̼á̼ hạ trại tại chân núi Mã Cú, nay thuộc địa phận xã Hóa Sơn, Minh Hóa, Quảng Bình – chính là nơi sau này ông Nguyễn Hồng Công đào t̼ì̼m̼ ̼k̼h̼o̼ ̼b̼á̼u̼.̼

>>> Xem thêm: Những năm tháng cuối đời của Nam Phương Hoàng Hậu: Cô đơn trên đất khách, thủ tiết dù chồng chẳng đoái hoài

Câu trả lời vẫn là một b̼í̼ ̼ẩ̼n̼ ̼l̼ị̼c̼h̼ ̼s̼ử̼

Rời kinh thành, ngoài c̼h̼â̼u̼ ̼b̼á̼u̼ tùy thân, Vua Hàm Nghi còn mang theo k̼i̼m̼ ̼ấ̼n̼ ̼”̼N̼g̼ự̼ ̼t̼i̼ề̼n̼ ̼c̼h̼i̼ ̼b̼ả̼o̼”̼ – b̼ả̼o̼ ̼v̼ậ̼t̼ ̼t̼r̼u̼y̼ề̼n̼ ̼n̼g̼ô̼i̼ của nhà Nguyễn. Trước lúc rời Tân Sở, ngày 13/7/1885, Vua Hàm Nghi đã tự tay đ̼ó̼n̼g̼ ̼ấ̼n̼ ̼”̼N̼g̼ự̼ ̼t̼i̼ề̼n̼ ̼c̼h̼i̼ ̼b̼ả̼o̼” lên những tờ H̼ị̼c̼h̼ ̼C̼ầ̼n̼ ̼V̼ư̼ơ̼n̼g̼, k̼ê̼u̼ ̼g̼ọ̼i̼ ̼s̼ĩ̼ ̼p̼h̼u̼ ̼v̼à̼ ̼d̼â̼n̼ ̼c̼h̼ú̼n̼g̼ mọi miền đ̼ứ̼n̼g̼ ̼l̼ê̼n̼ ̼c̼h̼ố̼n̼g̼ ̼P̼h̼á̼p̼.̼

Thời gian Vua Hàm Nghi và đ̼o̼à̼n̼ ̼t̼ù̼y̼ ̼t̼ù̼n̼g̼ lưu lại Tân Sở rất ngắn, chỉ chừng 4 hoặc 5 ngày. Ngay sau đó, Pháp đã c̼h̼i̼ế̼m̼ Sơn phòng Tân Sở và s̼a̼n̼ ̼p̼h̼ẳ̼n̼g̼ nơi này. Với thời gian g̼ấ̼p̼ ̼g̼á̼p̼ như vậy, lại liên tục trong tình trạng bị t̼r̼u̼y̼ ̼đ̼u̼ổ̼i̼ ̼r̼á̼o̼ ̼r̼i̼ế̼t̼ một thời gian dài, gần như chắc chắn Vua Hàm Nghi và đ̼o̼à̼n̼ ̼h̼ộ̼ ̼g̼i̼á̼ không thể mang theo hết số b̼ạ̼c̼ ̼v̼à̼n̼g̼ ̼c̼h̼â̼u̼ ̼b̼á̼u̼, t̼i̼ề̼n̼ ̼b̼ạ̼c̼ đã tập kết về Tân Sở từ đầu năm 1885. Ngoài một phần bị q̼u̼â̼n̼ ̼P̼h̼á̼p̼ ̼c̼ư̼ớ̼p̼ lại, số mang theo được chắc chắn sẽ phải chia nhỏ, c̼h̼ô̼n̼ ̼g̼i̼ấ̼u̼ lại từng phần ở nhiều nơi dọc đường b̼ô̼n̼ ̼t̼ẩ̼u̼.

Hình dấu N̼g̼ự̼ ̼t̼i̼ề̼n̼ ̼c̼h̼i̼ ̼b̼ả̼o̼

Ngày 26/9/1888, tại khe Tá Bào, Tuyên Hóa, Quảng Bình, t̼ê̼n̼ ̼p̼h̼ả̼n̼ ̼b̼ộ̼i̼ Trương Quang Ngọc đã d̼ẫ̼n̼ ̼b̼i̼n̼h̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ ̼s̼ạ̼c̼h̼ ̼đ̼o̼à̼n̼ ̼h̼ộ̼ ̼g̼i̼á̼,̼ ̼b̼ắ̼t̼ ̼V̼u̼a̼ ̼H̼à̼m̼ ̼N̼g̼h̼i̼ ̼d̼â̼n̼g̼ ̼c̼h̼o̼ ̼g̼i̼ặ̼c̼. Trương Quang Ngọc, rồi t̼h̼ự̼c̼ ̼d̼â̼n̼ ̼P̼h̼á̼p̼ ̼đ̼ã̼ ̼l̼ụ̼c̼ ̼x̼é̼t̼ ̼đ̼à̼o̼ ̼x̼ớ̼i̼ ̼k̼h̼ắ̼p̼ ̼b̼ố̼n̼ ̼c̼h̼u̼n̼g̼ ̼q̼u̼a̼n̼h̼ ̼n̼ơ̼i̼ ̼v̼u̼a̼ ̼h̼ạ̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ ̼h̼ò̼n̼g̼ ̼t̼ì̼m̼ ̼c̼ư̼ớ̼p̼ ̼b̼á̼u̼ ̼v̼ậ̼t̼ mang theo, nhưng chỉ u̼ổ̼n̼g̼ ̼c̼ô̼n̼g̼.

Không n̼g̼ọ̼c̼ ̼t̼ỉ̼,̼ ̼k̼i̼m̼ ̼ấ̼n̼,̼ ̼k̼h̼ô̼n̼g̼ ̼b̼ạ̼c̼ ̼n̼é̼n̼,̼ ̼v̼à̼n̼g̼ ̼t̼h̼o̼i̼, trong người đức vua chỉ còn lại một ít b̼ạ̼c̼ ̼l̼ẻ̼ và vài ba tấm b̼ả̼n̼ ̼đ̼ồ̼ đánh dấu một số k̼h̼o̼ ̼b̼á̼u̼ ̼đ̼ư̼ợ̼c̼ ̼c̼h̼ô̼n̼ lại ở nhiều nơi. K̼ẻ̼ ̼n̼g̼o̼à̼i̼ ̼c̼u̼ộ̼c̼ có cầm b̼ả̼n̼ ̼đ̼ồ̼ trên tay cũng không tài nào xác định nổi vị trí của những tấm b̼ả̼n̼ ̼đ̼ồ̼ vẽ s̼ơ̼ ̼s̼à̼i̼ ấy… Trong khi đó, Vua Hàm Nghi thì trước sau không chịu nói thêm lấy nửa câu.

Phải chăng tấm b̼ả̼n̼ ̼đ̼ồ̼ mà ông Nguyễn Hồng Công từng tuyên bố sở hữu là một trong số những b̼ả̼n̼ ̼đ̼ồ̼ k̼h̼o̼ ̼b̼á̼u̼ ̼đ̼ã̼ ̼t̼h̼ấ̼t̼ ̼l̼ạ̼c̼ từ gần trăm năm trước? Câu trả lời vẫn là một b̼í̼ ̼ẩ̼n̼ ̼l̼ị̼c̼h̼ ̼s̼ử̼.

Theo Dân Việt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *