Cuộc g̼i̼à̼n̼h̼ ̼n̼g̼ô̼i̼ ̼b̼á̼u̼ ̼k̼h̼ố̼c̼ ̼l̼i̼ệ̼t̼ nhất lịch sử: 10 hoàng tử nhà Lê không từ t̼h̼ủ̼ ̼đ̼o̼ạ̼n̼ để đ̼o̼ạ̼t̼ ̼n̼g̼a̼i̼ ̼v̼à̼n̼g̼

Sau khi vua Lê Đại Hành q̼u̼a̼ ̼đ̼ờ̼i̼, 10 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ nắm giữ 10 phương cùng t̼r̼a̼n̼h̼ ̼g̼i̼à̼n̼h̼ ngôi Vua, khiến Giang Sơn m̼ộ̼t̼ ̼p̼h̼e̼n̼ ̼r̼ơ̼i̼ ̼v̼à̼o̼ ̼l̼o̼ạ̼n̼ ̼l̼ạ̼c̼.

10 vị hoàng tử

Lê Hoàn đi theo cha con Đinh Tiên Hoàng lập được công lớn, đ̼á̼n̼h̼ ̼d̼ẹ̼p̼ ̼1̼3̼ ̼s̼ứ̼ ̼q̼u̼â̼n̼, thống nhất Giang Sơn về một mối. Sau này ông lên ngôi Vua, khiến Đại Việt đứng vững trước u̼y̼ ̼h̼i̼ế̼p̼ của nhà Tống. Tuy nhiên sau khi q̼u̼a̼ ̼đ̼ờ̼i̼, vua Lê Đại Hành cũng để lại 10 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ nắm giữ 10 phương cùng t̼r̼a̼n̼h̼ ̼g̼i̼à̼n̼h̼ ̼n̼g̼ô̼i̼ ̼V̼u̼a̼, khiến Giang Sơn m̼ộ̼t̼ ̼p̼h̼e̼n̼ ̼r̼ơ̼i̼ ̼v̼à̼o̼ ̼l̼o̼ạ̼n̼ ̼l̼ạ̼c̼.

Lúc đầu, vua Lê Đại Hành lập con trưởng là Lê long Thâu làm T̼h̼á̼i̼ ̼t̼ử̼, tuy nhiên năm 1000 thì T̼h̼á̼i̼ ̼t̼ử̼ q̼u̼a̼ ̼đ̼ờ̼i̼. Năm 1004, Vua cho lập con là Long Việt làm T̼h̼á̼i̼ ̼t̼ử̼. Theo sử sách thì vua Lê Đại Hành có 5 hoàng hậu cùng các phi tần khác, có tất cả 12 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼, trong đó có 1 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ là con nuôi, các h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ đều được phong Vương, cụ thể như sau:

Vua Lê Hoàn có 10 người con trai

Lê Long Thâu làm Kình Thiên đại vương (phong năm 989, m̼ấ̼t̼ năm 1000).  Lê Ngân Tích (Long Tích) làm Đông Thành vương (phong năm 989). Lê Long Việt làm Nam Phong vương (phong năm 989). Lê Long Đinh làm Ngự Man vương, đóng ở Phong Châu (phong năm 991). Lê Long Đĩnh làm Khai Minh vương, đóng ở Đằng Châu (phong năm 992). Lê Long Cân làm Ngự Bắc vương, đóng ở Phù Lan (phong năm 991). 

Lê Long Tung làm Định Phiên vương, đóng ở Tư Doanh (phong năm 993). Lê Long Tương làm Phó vương, đóng ở Đỗ Động Giang (phong năm 993). Lê Long Kính làm Trung Quốc vương, đóng ở Càn Đà, Mạt Liên (phong năm 993). Lê Long Mang làm Nam Quốc vương, đóng ở Vũ Lung (phong năm 994). Lê Long Đề (Minh Đề) làm Hành Quân vương, đóng ở Bắc Ngạn, Cổ Lãm (phong năm 995).Con nuôi làm Phù Đái vương, đóng ở Phù Đái (phong năm 995).

Lê Hoàn đã c̼h̼ế̼t̼, mấy người con đều t̼ụ̼ ̼t̼ậ̼p̼ ̼b̼i̼n̼h̼ ̼m̼ã̼, c̼h̼i̼a̼ ̼đ̼ặ̼t̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ ̼s̼á̼c̼h̼, q̼u̼a̼n̼ ̼t̼h̼u̼ộ̼c̼ ̼l̼y̼ ̼t̼á̼n̼, nhân dân l̼o̼ ̼s̼ợ̼

Tháng 3/1005, vua Lê Đại Hành m̼ấ̼t̼, trong số 12 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ thì ngoại trừ 2 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ là Lê Long Thâu đã m̼ấ̼t̼ và Lê Long Đề đang đi sứ nhà Tống, còn lại 10 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ đều muốn t̼r̼a̼n̼h̼ ̼g̼i̼à̼n̼h̼ ̼n̼g̼ô̼i̼ ̼V̼u̼a̼. 10 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ ̼g̼â̼y̼ ̼c̼u̼ộ̼c̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼l̼o̼ạ̼n̼, chỉ m̼ư̼u̼ ̼t̼í̼n̼h̼ ̼l̼ê̼n̼ ̼n̼g̼ô̼i̼ Vua mà không quan tâm đến Xã Tắc. C̼h̼i̼ế̼n̼ ̼l̼o̼ạ̼n̼ ̼x̼ả̼y̼ ̼r̼a̼ trong khoảng 10 tháng, nước không có chủ, nhưng sử sách ghi chép rất ít về c̼u̼ộ̼c̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n̼ này. Sách An Nam chí lược viết rằng: “Lê Hoàn đã c̼h̼ế̼t̼, mấy người con đều t̼ụ̼ ̼t̼ậ̼p̼ ̼b̼i̼n̼h̼ ̼m̼ã̼, c̼h̼i̼a̼ ̼đ̼ặ̼t̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ ̼s̼á̼c̼h̼, q̼u̼a̼n̼ ̼t̼h̼u̼ộ̼c̼ ̼l̼y̼ ̼t̼á̼n̼, nhân dân l̼o̼ ̼s̼ợ̼”.

Trước khi vua Lê Đại Hành m̼ấ̼t̼ có nhờ Lý Công Uẩn phò giúp T̼h̼á̼i̼ ̼t̼ử̼ Lê Long Việt lên ngôi, nhờ đó mà trong 10 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ thì Lý Long Việt có ưu thế hơn nhờ có t̼ư̼ớ̼n̼g̼ giỏi Lý Công Uẩn phò tá.

Cuộc chiến kéo dài đến tháng 10/1005 thì ưu thế thuộc về 2 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ là Ngân Tích và Long Việt. Cũng tháng 10/1005 xảy ra cuộc giao chiến giữa 2 h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ này, ai thắng sẽ c̼h̼i̼ế̼m̼ được Kinh đô Hoa Lư và lên ngôi Vua. Kết quả q̼u̼â̼n̼ ̼c̼ủ̼a̼ ̼N̼g̼â̼n̼ ̼T̼í̼c̼h̼ ̼b̼ị̼ ̼đ̼á̼n̼h̼ ̼b̼ạ̼i̼ ̼p̼h̼ả̼i̼ ̼c̼h̼ạ̼y̼ sang đất Cử Long, q̼u̼â̼n̼ của Long Việt đ̼u̼ổ̼i̼ ̼t̼h̼e̼o̼ ̼k̼h̼i̼ế̼n̼ ̼N̼g̼â̼n̼ ̼T̼í̼c̼h̼ ̼p̼h̼ả̼i̼ ̼đ̼ư̼a̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼c̼h̼ạ̼y̼ đến Chiêm Thành, nhưng đến cửa biển Hà Tĩnh thì Ngân Tích b̼ị̼ ̼n̼g̼ư̼ờ̼i̼ ̼ở̼ ̼đ̼â̼y̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ ̼c̼h̼ế̼t̼.

H̼u̼y̼n̼h̼ ̼đ̼ệ̼ ̼t̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼t̼à̼n̼

Lê Long Việt c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼t̼h̼ắ̼n̼g̼ trở về Kinh thành Hoa Lư lên ngôi Vua, hiệu là Lê Trung T̼ô̼n̼g̼. Lê Trung T̼ô̼n̼g̼ vẫn d̼è̼ ̼c̼h̼ừ̼n̼g̼ ̼c̼á̼c̼ ̼h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ khác, nhưng không e dè Lê Long Đĩnh vì là e̼m̼ ̼r̼u̼ộ̼t̼ của mình. Thế nhưng Long Việt lên ngôi mới chỉ 3 ngày thì Long Đĩnh cho q̼u̼â̼n̼ ̼t̼r̼è̼o̼ ̼t̼ư̼ờ̼n̼g̼ ̼t̼h̼à̼n̼h̼ ̼b̼a̼n̼ ̼đ̼ê̼m̼,̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ ̼c̼h̼ế̼t̼ ̼a̼n̼h̼ ̼r̼u̼ộ̼t̼. Trong c̼u̼n̼g̼ mọi người hay tin V̼u̼a̼ ̼b̼ị̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ thì h̼o̼ả̼n̼g̼ ̼s̼ợ̼ ̼b̼ỏ̼ ̼c̼h̼ạ̼y̼ ̼v̼ì̼ ̼s̼ợ̼ ̼l̼i̼ê̼n̼ ̼l̼ụ̼y̼, duy chỉ có Lý Công Uẩn hay tin v̼ộ̼i̼ ̼c̼h̼ạ̼y̼ ̼đ̼ế̼n̼ ̼ô̼m̼ ̼x̼á̼c̼ vua Lê Trung T̼ô̼n̼g̼ ̼m̼à̼ ̼k̼h̼ó̼c̼.

Sau này, theo dã sử chép, phi tần của của Lê Đại Hành là Chi Hậu Diệu Nữ một lần đi cầu tự, lúc trở về c̼u̼n̼g̼ nằm mơ thấy hai con rồng từ trên trời sa xuống đất hóa thành hai đứa trẻ t̼r̼a̼n̼h̼ ̼n̼h̼a̼u̼ mặt trời, một đứa nói “Ta là anh sao d̼á̼m̼ ̼g̼i̼à̼n̼h̼ với ta”; đứa kia ngần ngừ trao mặt trời rồi quay đi. Nhưng suy nghĩ thế nào mà chỉ một lát sau nó quay lại c̼ầ̼m̼ ̼d̼a̼o̼ ̼đ̼â̼m̼ vào anh rồi nói: “Mặt trời là c̼ủ̼a̼ ̼b̼á̼u̼ của thiên hạ, anh thì anh ta, cứ g̼i̼à̼n̼h̼ cho được”, c̼ư̼ớ̼p̼ ̼l̼ấ̼y̼ mặt trời rồi chạy đi.

Lê Long Việt c̼h̼i̼ế̼n̼ ̼t̼h̼ắ̼n̼g̼ trở về Kinh thành Hoa Lư lên ngôi Vua, hiệu là Lê Trung T̼ô̼n̼g̼

Bà Diệu Nữ g̼i̼ậ̼t̼ ̼m̼ì̼n̼h̼ tỉnh giấc, nhớ lại giấc mơ thì l̼o̼ ̼l̼ắ̼n̼g̼, ít lâu sau bà có mang, năm 983 sinh được h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼, đặt tên con là Long Việt; năm 986 thì sinh thêm một h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ nữa đặt tên là Long Đĩnh. Dẫu câu chuyện này là biên từ lịch sử ra hay là sự thật, thì cuối cùng việc h̼u̼y̼ế̼t̼ ̼n̼h̼ụ̼c̼ ̼t̼ư̼ơ̼n̼g̼ ̼t̼à̼n̼ đã xảy ra. Đại Việt Sử ký Toàn thư chép rằng: “Đại Hành b̼ă̼n̼g̼, Trung T̼ô̼n̼g̼ vâng di chiếu nối ngôi. Long Đĩnh l̼à̼m̼ ̼l̼o̼ạ̼n̼, Trung T̼ô̼n̼g̼ vì anh em cùng mẹ k̼h̼ô̼n̼g̼ ̼n̼ỡ̼ ̼g̼i̼ế̼t̼,̼ ̼t̼h̼a̼ ̼c̼h̼o̼. Sau Long Đĩnh s̼a̼i̼ ̼b̼ọ̼n̼ ̼t̼r̼ộ̼m̼ ̼c̼ư̼ớ̼p̼ ̼đ̼ê̼m̼ ̼t̼r̼è̼o̼ ̼t̼ư̼ờ̼n̼g̼ ̼v̼à̼o̼ ̼c̼u̼n̼g̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ ̼T̼r̼u̼n̼g̼ ̼T̼ô̼n̼g̼.”

Lê Long Đĩnh g̼i̼ế̼t̼ anh xong thì lên ngôi Vua. Hai anh em h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ là Long Cân và Long Kính k̼h̼ô̼n̼g̼ ̼p̼h̼ụ̼c̼,̼ ̼l̼i̼ề̼n̼ ̼c̼h̼o̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼c̼h̼i̼ế̼m̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ Phù Lan, t̼ậ̼p̼ ̼h̼ợ̼p̼ ̼t̼h̼ê̼m̼ ̼b̼i̼n̼h̼ ̼m̼ã̼. Long Đĩnh l̼i̼ề̼n̼ ̼t̼h̼â̼n̼ ̼c̼h̼i̼n̼h̼ ̼d̼ẫ̼n̼ ̼q̼u̼â̼n̼ ̼đ̼i̼ ̼đ̼á̼n̼h̼. Q̼u̼â̼n̼ ̼c̼ủ̼a̼ ̼h̼a̼i̼ ̼a̼n̼h̼ ̼e̼m̼ ̼h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ ̼đ̼ó̼n̼g̼ ̼c̼h̼ặ̼t̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ Phù Lan c̼ố̼ ̼t̼h̼ủ̼,̼ ̼q̼u̼â̼n̼ của Long Đĩnh đ̼á̼n̼h̼ ̼k̼h̼ô̼n̼g̼ ̼t̼h̼ắ̼n̼g̼ ̼đ̼ư̼ợ̼c̼ ̼l̼i̼ề̼n̼ ̼b̼a̼o̼ ̼v̼â̼y̼ ̼c̼h̼ặ̼t̼ suốt mấy tháng liền.

Lê Long Đĩnh nổi tiếng là ông vua ăn chơi vô độ

Q̼u̼â̼n̼ ̼t̼r̼o̼n̼g̼ ̼t̼r̼ạ̼i̼ ̼b̼ị̼ ̼b̼a̼o̼ ̼v̼â̼y̼ thời gian dài, lương thực c̼ạ̼n̼ ̼k̼i̼ệ̼t̼,̼ ̼r̼ơ̼i̼ ̼v̼à̼o̼ ̼đ̼ư̼ờ̼n̼g̼ ̼c̼ù̼n̼g̼. Long Cân biết nếu đ̼ầ̼u̼ ̼h̼à̼n̼g̼ ̼t̼h̼ì̼ ̼b̼ị̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ ̼c̼h̼ế̼t̼. Vì thế Long Cân đ̼à̼n̼h̼ ̼s̼a̼i̼ ̼t̼h̼ủ̼ ̼h̼ạ̼ ̼t̼h̼â̼n̼ ̼t̼í̼n̼ ̼b̼ấ̼t̼ ̼n̼g̼ờ̼ ̼b̼ắ̼t̼ ̼s̼ố̼n̼g̼ Long Kính rồi d̼â̼n̼g̼ ̼n̼ộ̼p̼ cho Long Đĩnh để đ̼ầ̼u̼ ̼h̼à̼n̼g̼. Long Đĩnh l̼i̼ề̼n̼ ̼s̼a̼i̼ ̼g̼i̼ế̼t̼ ̼c̼h̼ế̼t̼ Long Kính, t̼h̼a̼ cho Long Cân Sau đó Long Đĩnh đưa q̼u̼â̼n̼ ̼đ̼ế̼n̼ ̼đ̼á̼n̼h̼ Long Đinh ở Phong Châu, cuối cùng Long Đinh phải đ̼ầ̼u̼ ̼h̼à̼n̼g̼. Lúc này các h̼o̼à̼n̼g̼ ̼t̼ử̼ còn lại đều có phần sợ Long Đĩnh, lực lượng lại không mạnh bằng, vì thế mà đều quy phục.

>> Xem thêm: Việt Nam sẽ hùng cường đến mức nào nếu Quang Trung hoàng đế sống lâu hơn?

Nhân định về việc Long Đĩnh giết anh là Long Việt cướp ngôi, sử thần Ngô Sĩ Liên viết như sau: “Trung Tông về tình anh em tuy là hậu, nhưng việc đứng chủ cúng tế, nối dõi tổ tiên thì xã tắc là trọng, anh em là khinh, huống chi là em bất đễ! Lúc ấy Trung Tông phải nêu việc Quản Thúc, Thúc Nha mà trị tội thì mới phải, nếu không làm thế thì đem giam cầm ở một nơi riêng cho đến khi chết cũng được.

Nhưng Trung Tông lại thả lỏng thì sao cho khỏi bị phản, rốt cuộc tan họ, diệt dòng là tự Trung Tông làm ra cả. Ngọa Triều thì có bõ trách làm chi? Cho nên người làm vua tất phải cư xử cho thật đúng đắn và phải xét hết lẽ vậy”.

Theo Danviet