Tu bổ chùa Thổ Hà Bắc Giang, v̼ỡ̼ ̼b̼i̼a̼ đá cổ hàng trăm năm: Trách nhiệm thuộc về ai?

Trong quá trình dịch chuyển phục vụ công tác tu bổ, tôn tạo di tích chùa Thổ Hà (Việt Yên, Bắc Giang), khối b̼i̼a̼ cổ 342 năm tuổi bị v̼ỡ̼ thành nhiều phần.

Vài nét về chùa Thổ Hà

Chùa Thổ Hà có tên là Đoan Minh Tự, được nhà nước công nhận Di tích lịch sử văn hóa 1996. Niên biểu chính thức của chùa chưa tìm thấy. Căn cứ dòng chữ ghi trên đôi rồng đá ở cửa chùa thì năm Giáp Thân 1580 đời nhà Mạc mua rồng đá, năm Canh Thân 1610 tu sửa lại. Đúng lý chùa phải làm trước khi mua rồng đá.

Toàn cảnh ngôi chùa (Ảnh: vietlandmarks)

Chùa xây dựng theo kiểu nội công ngoại quốc, có quy mô lớn, bao gồm cổng tam quan, gác chuông và tiền đường. Tam quan chùa nằm sát sau đình. Qua Tam quan một quãng xa mới tới gác chuông (nay đã cháy), phía trước cửa chùa có hai sấu đá, bên phải là bia chùa hình vuông khắc chữ cả bốn mặt. Gác chuông và tiền đường được chạm trổ lộng lẫy với các đề tài rồng mây, hoa lá. Thời gian kháng chiến quả chuông to trong gác chuông được lấy để đ̼ú̼c̼ ̼v̼ũ̼ ̼k̼h̼í̼. Trong chùa có tượng Phật tổ Như Lai to lớn, tượng Phật bà Quan Âm ngồi trên tòa sen.

>>> Xem thêm: Đề xuất 2.000 tỷ đồng Phục dựng đ̼i̼ệ̼n̼ Kính Thiên: Phải chờ đến bao giờ?

Trách nhiệm tu bổ chùa thuộc về ai?

Trao đổi với phóng viên chúng tôi sáng 12/9, ông Trần Minh Hà, Giám đốc Sở VHTT&DL Bắc Giang xác nhận sự việc xảy ra tại chùa Thổ Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Theo đó, ngày 8/9, đơn vị thi công tổ chức dịch chuyển bia đá (tại vị trí sân phía trước tòa Tam Bảo) ra vị trí bảo quản, nhằm tạo mặt bằng cho việc nâng cốt nền khuôn viên chùa Thổ Hà.

Hình ảnh chùa Thổ Hà và b̼i̼a̼ đá cổ (bên trái) khi còn nguyên vẹn

Để dịch chuyển b̼i̼a̼ đá, đơn vị thi công đã đào móng xung quanh b̼i̼a̼, dùng dây vải buộc thân b̼i̼a̼, sử dụng xe cẩu để nâng (nhằm luồn dây qua phần b̼i̼a̼ để buộc bó toàn bộ b̼i̼a̼). Tuy nhiên, khi tiền hành nâng thì thân b̼i̼a̼ bị tách rời thành nhiều mảng.

Sau đó, đơn vị thi công đã cho tạm dừng công việc dịch chuyển và báo cáo cơ quan chức năng. Theo báo cáo của Sở Văn hoá thể thao và du lịch tỉnh Bắc Giang, việc di chuyển b̼i̼a̼ để phục vụ thi công nâng nền khuôn viên chùa được Chủ đầu tư, đơn vị thi công và ban giám sát địa phương thống nhất.

Bi̼a̼ bị v̼ỡ̼ thuộc loại b̼i̼a̼ tứ diện bằng đá xanh niên hiệu Vịnh Trị (1679)

Nhưng các bên đã không đánh giá hết được hiện trạng của b̼i̼a̼ nên đã xảy ra sự việc trên. Sở VHTT&DL Bắc Giang đã yêu cầu Chủ đầu tư dừng việc dịch chuyển b̼i̼a̼ đá, dùng lạt bó buộc thân và đế b̼i̼a̼, bảo quản các mảnh v̼ỡ̼, đóng cọc căng dây tạo hành lang bảo vệ, tạo mái che tạm thời.

Theo ông Hà, tấm b̼i̼a̼ bị v̼ỡ̼ là loại b̼i̼a̼ tứ diện (có chữ khắc 4 mặt), bằng đá xanh, hoàn thành ở niên hiệu Vịnh Trị (năm 1679, đến nay đã 342 năm). Bi̼a̼ ghi tên những người công đức và quá trình xây dựng gác chuông chùa Thổ Hà. Trước đây, b̼i̼a̼ được đặt trong gác chuông. Năm 1954, dân quân địa phương đã đ̼ố̼t̼ gác chuông để lấy chuông đ̼ú̼c̼ ̼s̼ú̼n̼g̼ ̼đ̼ạ̼n̼ ̼p̼h̼ụ̼c̼ ̼v̼ụ̼ ̼k̼h̼á̼n̼g̼ ̼c̼h̼i̼ế̼n. Do tác động của n̼h̼i̼ệ̼t̼ ̼đ̼ộ̼ ̼c̼a̼o̼,̼ ̼b̼i̼a̼ ̼đ̼á̼ ̼b̼ị̼ ̼r̼ạ̼n̼ nứt nhiều vị trí.

“B̼i̼a̼ đá trải qua quá trình o̼m̼ ̼l̼ử̼a̼,̼ ̼o̼m̼ ̼n̼ư̼ớ̼c̼ ̼(̼d̼o̼ ̼l̼ũ̼ ̼l̼ụ̼t̼)̼ nên đã bị nứt sẵn. Do nhà thầu chủ quan, sơ suất, trước lúc di chuyển chưa đánh giá việc b̼i̼a̼ bị nứt nên khi nâng lên thì bị vỡ. Đây là sự việc rất đáng tiếc”, ông Hà nói và cho biết đã báo cáo sự việc đến UBND tỉnh và Bộ Văn hoá thể thao và du lịch.

Sân chùa trước đây còn bị chưng dụng làm sân phơi (Ảnh: vietlandmarks)

Theo ông Hà, trong hồ sơ thỏa thuận tu bổ chùa Thổ Hà với Bộ VHTT&DL không có hạng mục di chuyển b̼i̼a̼ này nhưng do nền thấp, cần nâng cốt nền nên địa phương nhờ nhà thầu làm.

“Hiện nay Sở đang tập trung công tác khắc phục, chưa xem xét trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức. Sở có văn bản xin ý kiến của Cục di sản, Bộ Văn hoá thể thao và du lịch để có phương án hàn, gắn lại b̼i̼a̼ đá. Việc phục dựng b̼i̼a̼ đá có thể bị hỏng một vài chữ nhưng trên cơ sở các tài liệu lưu trữ và công nghệ có thể khắc lại được”, ông Hà thông tin.

Hoạ tiết hoa văn tinh xảo (Ảnh: vietlandmarks)
Nhiều nơi gạch đã v̼ỡ̼ (Ảnh: vietlandmarks)

Ông Nguyễn Văn Phương, Chủ tịch UBND huyện Việt Yên (Chủ đầu tư dự án tu bổ chùa Thổ Hà) cũng cho biết đang tập trung vào công tác khắc phục và sẽ làm rõ trách nhiệm về sự cố này.

Theo một số chuyên gia Hán Nôm, bảo tồn bảo tàng, ngoài việc v̼ỡ̼ ̼t̼ấ̼m̼ ̼b̼i̼a̼ ̼c̼ổ̼, các hình ảnh về t̼u̼ ̼b̼ổ̼ ngôi chùa có nhiều điều đáng lo ngại. Trong đó, việc bảo quản di chuyển các hiện vật (như đầu rồng đá…) cũng tiềm ẩn rủi ro. Về điều này, ông Trần Minh Hà cho hay, hiện Sở cũng đã bố trí cán bộ giám sát; tuy nhiên, trách nhiệm chính vẫn thuộc về chủ đầu tư.

(Theo Tiền Phong và Vườn hoa Phật Giáo)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *