Nguồn gốc tên gọi địa danh ở Sài Gòn: Tên gọi Thị Nghè bắt nguồn từ đâu?

Bà Nghè, mụ Nghè hay Thị Nghè là những danh xưng thân mật và kính trọng của người dân để gọi bà Nguyễn Thị Khánh, con gái đầu của quan Khâm sai Chánh thống Vân Trường Hầu Nguyễn Cửu Vân. Trong sách Souvenirs historique sur Saigon et ses environs, học giả Trương Vĩnh Ký lại ghi là Nguyễn Thị Canh (vì phiên âm Latin từ chữ Khánh).

Theo dân gian kể lại, bà là người có công trong việc khai hoang đất ở, bắc cầu ngang qua để tiện việc đi lại nên người dân lấy tên Bà Nghè đặt cho cầu và sông ở đó. Được biết, Nghè là tên của chồng bà, đảm nhiệm chức vụ thư ký trong dinh Phiên Trấn.

Ảnh: Ảnh Xưa

Ảnh: Ảnh Xưa

Còn trong “Sài Gòn năm xưa”, Vương Hồng Sển cho rằng: “…gọi cầu và sông Bà Nghè nhưng các quan không chịu xưng hô như vậy và đổi lại là cầu và sông hay rạch Thị Nghè”. Kiến giải này được cho là hợp lý vì cách gọi này biểu thị sự kính trọng của người dân đối với một người phụ nữ có công lao khai khẩn đất hoang.

Kênh Thị Nghè được bắt nguồn từ rạch Nhiêu Lộc rồi đổ ra sông Sài Gòn, nên đoạn này gọi chung là kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

Ảnh: quan3.hochiminhcity

Ảnh: quan3.hochiminhcity

Có hai cây cầu Thị Nghè được bắt qua rạch Thị Nghè. Cầu Thị Nghè 1 được bắc từ đường Nguyễn Thị Minh Khai (quận 1) và đường Xô Viết Nghệ Tĩnh (quận Bình Thạnh). Còn cầu Thị Nghè 2 nằm trên đường Nguyễn Hữu Cảnh nối liền quận 1 và quận Bình Thạnh.

Ảnh: @anchuphinh

Ảnh: @anchuphinh

Về địa giới, Thị Nghè bao gồm một phần các phường 17, 19, 21 thuộc quận Bình Thạnh TP Hồ Chí Minh. Ở đó có một nhà thờ và giáo xứ thuộc Tổng giáo phận Sài Gòn, gọi là Nhà thờ Thị Nghè.

Bên cạnh đó, tên Thị Nghè còn được đặt cho một ngôi chợ nằm trên đường Phan Văn Hân, phường 19 quận Bình Thạnh. Người dân ở đó quen gọi là chợ Thị Nghè.

Chợ Thị Nghè - Ảnh: @thaoisme

Chợ Thị Nghè – Ảnh: @thaoisme

Qua những địa đanh, địa giới được đặt tên Thị Nghè cũng đủ thấy người dân ở đây vô cùng nhớ ơn, kính trọng và nể phục Bà Nghè và công lao to lớn của bà đối với vùng đất này.