Giai thoại ít người biết về Trần Hưng Đạo: Từng phải sống cảnh “c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼” thời niên thiếu

Những năm tháng phải làm “c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼”, sống xa Trần Liễu là điều tưởng chừng không may nhưng lại hóa ra may với Trần Quốc Tuấn. Thời gian đó, ông được nuôi dạy trong môi trường chuẩn mực và được triều đình nhà Trần nhìn rõ tấm lòng trung trinh.

Bối cảnh lịch sử

Trần Liễu tuy trải một đời đau khổ nhưng ông lại có những người con kiệt xuất mà nổi bật trong số đó là Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. Trần Hưng Đạo không những là danh tướng Việt Nam mà còn là danh tướng của thế giới. Thế nhưng có một điều lạ là năm sinh của con người vĩ đại này lại không được ghi chép rõ ràng và đó có vẻ như là hệ quả của đoạn đời chìm nổi của người cha Trần Liễu.

Trước 1234, khi Trần Thái Tổ còn sống thì cuộc sống của Trần Liễu khá tốt với chức Thái úy, tước Phụng Càn Vương. Người con đầu của Trần Liễu là Tuệ Trung Thượng Sĩ Trần Quốc Tung được ghi rõ là sinh 1230. Theo Trần triều thế phả hành trạng thì mẹ của Trần Quốc Tung là Thiên Đạo Quốc mẫu Trần Thị Nguyệt, bà cũng là người đã sinh ra Trần Quốc Tuấn.

Giai thoại ít người biết về Trần Hưng Đạo: Từng phải sống cảnh "c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼" thời niên thiếu
Ảnh minh hoạ Trần Hưng Đạo (ảnh sưu tầm)

Có giả thuyết cho rằng Quốc Tung và Quốc Tuấn là anh em sinh đôi nhưng giả thuyết này bị bác bỏ vì nếu điều này tồn tại thì chắc chắn trong sách Thượng sĩ hành trạng vua Trần Nhân Tông đã ghi điều này. Điểm chú ý là trong sách Thượng sĩ hành trạng chỉ viết: “Tuệ Trung Thượng Sĩ Trần Tung là con thứ nhất (đệ nhất tử) của Khâm Minh Từ Thiện Vương (Trần Liễu)” chứ không hề nhắc tới Quốc Tuấn.

Và quan trọng hơn, nếu Quốc Tung và Quốc Tuấn là anh em song sinh thì người ta đã xác định được năm sinh của Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn là 1230 như người anh của mình. Nhiều khả năng là Hưng Đạo vương cũng như người em gái Trần Thiều (sau là Nguyên Thánh Thiên Cảm hoàng hậu – chính cung của vua Trần Thánh Tông) được sinh sau thời điểm 1234 (khi ông nội Trần Thừa m̼ấ̼t̼ trong lúc cha bị t̼h̼ấ̼t̼ ̼s̼ủ̼n̼g̼) và trước thời điểm Trần Liễu làm l̼o̼ạ̼n̼ ở sông Cái (1237). Vì khoảng thời gian bị t̼h̼ấ̼t̼ ̼s̼ủ̼n̼g̼ đó, Trần Liễu bị bạc đãi nên ngay cả việc ghi ngày sinh của con cái vào tộc phả cũng lờ đi chăng (?).

Vụ làm l̼o̼ạ̼n̼ sông Cái có kết cục ra sao? Sử chép: Trần Liễu ở ngoài biển được hai tuần, tự biết việc mình làm không thể thành công được, nhân khi nhà vua ra chơi thuyền ở ngoài sông, Liễu giả dạng làm người đánh cá, lẻn đi thuyền độc mộc đến thuyền nhà vua xin hàng, nhà vua cùng Liễu đối diện nhau mà khóc. Thủ Độ nghe tin, đến thẳng thuyền nhà vua, t̼u̼ố̼t̼ ̼g̼ư̼ơ̼m̼ quát lên rằng: “G̼i̼ế̼t̼ ̼t̼h̼ằ̼n̼g̼ ̼g̼i̼ặ̼c̼ là Liễu”. Nhà vua thấy thế, vội vàng đẩy Trần Liễu ẩn vào trong thuyền rồi bảo Thủ Độ rằng: “Phụng Càn vương đến xin đầu hàng đấy”. Miệng nói, nhưng lấy mình che đỡ cho Trần Liễu.

Giai thoại ít người biết về Trần Hưng Đạo: Từng phải sống cảnh "c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼" thời niên thiếu
Trần Thủ Độ (bên trái) trong Phim Thái Sư Trần Thủ Độ (ảnh sưu tầm)

Thủ Độ giận lắm, v̼ấ̼t̼ ̼g̼ư̼ơ̼m̼ xuống sông, nói rằng: “Tao thật là con c̼h̼ó̼ ̼s̼ă̼n, biết đâu anh em mày hòa thuận với nhau hay trái ý nhau”. Nhà vua đứng ra hòa giải, dụ dỗ Trần Liễu phải bãi b̼i̼n̼h̼, rồi lấy đất An Phụ, An Dưỡng, An Sinh và An Bang ban cho Liễu để thu lấy tô thuế làm bổng lộc, lại nhân tên đất đã phong ấy cho Trần Liễu hiệu là An Sinh vương, còn những người theo Trần Liễu khởi l̼o̼ạ̼n̼ ở sông Cái đều bị g̼i̼ế̼t̼”.

Có thể thấy vì nhờ Trần Thái Tông che chở cho anh trai đến cùng mà Trần Liễu không bị g̼i̼ế̼t̼ nhưng các đồng đảng thì bị g̼i̼ế̼t̼ sạch để trừ hậu họa. Sở dĩ Trần Thủ Độ ép Trần Liễu đến mức làm l̼o̼ạ̼n̼ cũng là cách để cất một mẻ hết các thủ hạ đắc lực của Liễu cho khỏi di họa về sau hơn là để tình trạng nửa tối nửa sáng.

Cách mà Trần Liễu bị đổi phong thành An Sinh vương cũng có ý nghĩa rất sâu xa. Liễu vốn là Phụng Càn vương (tuân theo mệnh trời) nhằm thể hiện ý định sẽ là người chuyển ngôi từ Lý qua Trần. Còn “An Sinh” thì tức là yên ổn mà sống. Để Trần Liễu chịu yên ổn mà sống ở đất phong thì theo kiểu ngày xưa các vương (nhất là các vương bị nghi ngờ d̼ã̼ ̼t̼â̼m̼) phải gửi con vào kinh như dạng c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼.

Trần Liễu (ảnh minh hoạ)

Được cô ruột cưu mang

Sau vụ l̼o̼ạ̼n̼ sông Cái, Trần Quốc Tuấn và cả người em gái Trần Thiều đều không được sống cùng cha ở đất phong. Thay vào đó, họ bị giữ lại ở kinh thành Thăng Long và được giao cho cô ruột là Thụy Bà công chúa nuôi dưỡng. Cần phải nhớ là vào thời điểm đó, người được sử sách cho là mẹ ruột của Trần Quốc Tuấn:

Thiên Đạo Quốc mẫu Trần Thị Nguyệt vẫn còn sống. Theo “Trần triều thế phả hành trạng” thì mãi sau khi Trần Liễu m̼ấ̼t̼ (1251), bà Trần Thị Nguyệt mới xuất gia làm ni sư, hiệu là Diệu Hương. Cha mẹ còn sống nhưng lại không được sống chung mà lại gửi lên kinh nhờ người khác nuôi dưỡng thì cũng là một hình thức c̼á̼c̼h̼ ̼l̼y̼, làm c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼.

Tuy nhiên, việc để Thụy Bà công chúa nuôi dưỡng anh em nhà Trần Quốc Tuấn là một nước cờ sáng của triều đình nhà Trần. Trước hết, việc để anh em nhà Quốc Tuấn ở Thăng Long là cách để Trần Liễu không thể có động thái gây l̼o̼ạ̼n̼. Ngoài ra, việc giáo dục anh em nhà Quốc Tuấn trong môi trường tốt cũng là cách để bồi dưỡng nhân tài về cả tư tưởng, đạo đức và tài năng. Anh em nhà Quốc Tuấn dù phải sống xa cha mẹ nhưng cũng không hề chịu cảnh khổ cực vì người nuôi dưỡng họ lại chính là cô ruột.

Giai thoại ít người biết về Trần Hưng Đạo: Từng phải sống cảnh "c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼" thời niên thiếu
Quốc Tuấn may mắn được sống sung sướng (ảnh sưu tầm)

Lòng tốt của người cô ruột đã được thể hiện rõ trong vụ c̼ứ̼u̼ Quốc Tuấn khi tư tình trái lễ với công chúa Thiên Thành (Đầu năm 1251, Trần Thái Tông muốn gả công chúa cho Trung Thành vương, nên đã cho công chúa đến ở trong dinh Nhân Đạo vương (cha của Trung Thành vương). Ngày rằm tháng giêng, Trần Thái Tông mở hội lớn, ý muốn cho công chúa làm lễ kết tóc với Trung Thành vương. Trần Quốc Tuấn muốn lấy công chúa, nhưng không làm thế nào được, mới nhân ban đêm lẻn vào chỗ ở của công chúa t̼h̼ô̼n̼g̼ ̼d̼â̼m̼ với nàng.

Mẹ nuôi Trần Quốc Tuấn là Thụy Bà công chúa biết chuyện, sợ ông b̼ị̼ ̼h̼ạ̼i̼ trong phủ, liền chạy đến cung điện cáo cấp, xin Trần Thái Tông c̼ứ̼u̼ Trần Quốc Tuấn. Vua hỏi việc gì, Thụy Bà trả lời: “Quốc Tuấn ngông cuồng, đêm lẻn vào chỗ Thiên Thành, Nhân Đạo bắt giữ rồi, e sẽ b̼ị̼ ̼h̼ạ̼i̼, xin bệ hạ rủ lòng thương, sai người đến c̼ứ̼u̼”. Trần Thái Tông vội sai người đến dinh Nhân Đạo vương, vào chỗ Thiên Thành, thì thấy Trần Quốc Tuấn đã ở đấy.

Câu nói nổi tiếng của Trần Quốc Tuấn (ảnh sưu tầm)

Hôm sau, Thụy Bà công chúa dâng 10 mâm vàng đến chỗ Trần Thái Tông xin lễ cưới Thiên Thành công chúa cho Trần Quốc Tuấn. Thái Tông bất đắc dĩ phải gả công chúa cho ông. Và sự thật, trong môi trường giáo dục tốt, Quốc Tuấn trở thành con người tài đức vẹn toàn. Điều đáng khen của Trần Thái Tông là ông không hề hiềm khích nghi kỵ gì các người cháu, nhất là sau khi Trần Liễu q̼u̼a̼ ̼đ̼ờ̼i̼ năm 1251.

>>> Xem thêm: Trịnh Căn: Vị c̼h̼ú̼a̼ Trịnh hiếm hoi có tài văn võ trị quốc trong thời p̼h̼â̼n̼ ̼t̼r̼a̼n̼h̼

Được vua tin tưởng, giao trọng trách lớn

Năm 1257, Trần Quốc Tuấn đã được giao giữ b̼i̼n̼h̼ quyền rất lớn. Đại Việt sử ký toàn thư chép: “Tháng 9 (1257), (Trần Thái Tông) xuống chiếu, lệnh cho tả hữu t̼ư̼ớ̼n̼g̼ ̼q̼u̼â̼n̼ đem q̼u̼â̼n̼ thủy bộ ra ngăn giữ biên giới (phía Bắc) theo sự tiết chế của Quốc Tuấn”. Điều này cho thấy vào thời điểm đó, vua Thái Tông đã tin tưởng về cả lòng trung thành và tài năng của người cháu.

Việc vua Trần trọng dụng Trần Quốc Tuấn cũng không tránh khỏi xì xào lo ngại. Bởi thế mới có chuyện mãi đến năm 1285 vẫn còn người nghi ngờ bụng dạ của Hưng Đạo vương. Sử chép: “Khi bấy giờ nhà vua phải chạy l̼o̼ạ̼n̼ long đong, mà Hưng Đạo vương Quốc Tuấn vốn có danh vọng và tài trí lỗi lạc khác thường, lại còn hiềm khích về việc An Sinh vương ngày trước, vì thế nên nhiều người có lòng nghi ngờ; hơn nữa, khi Quốc Tuấn đi theo vua thường cầm cái trượng bằng gỗ, đầu trượng có cắm mũi sắt nhọn, nên ai cũng liếc mắt trông. Quốc Tuấn liền rút bỏ cái đầu sắt nhọn ấy, chỉ cầm cái trượng trơ những gỗ mà đi, bấy giờ người ta mới yên tâm”.

Tượng đài Hưng Đạo Đại Vương (ảnh sưu tầm)

Dù nắm b̼i̼n̼h̼ quyền cao, chịu những nghi ngờ nhưng trước sau Trần Quốc Tuấn đều giữ lòng trung thành với các vua Trần, từ ông chú ruột Trần Thái Tông đến người em họ Trần Thánh Tông rồi thời người cháu và cũng là con rể Trần Nhân Tông. Trần Hưng Đạo trở thành biểu tượng anh hùng trong lịch sử dân tộc không chỉ vì tài năng q̼u̼â̼n̼ sự mà còn vì tấm lòng trung thành son sắt.

Những năm tháng phải làm “c̼o̼n̼ ̼t̼i̼n̼”, sống xa Trần Liễu là điều tưởng chừng không may nhưng lại hóa ra may với Trần Quốc Tuấn. Thời gian đó, ông được nuôi dạy trong môi trường chuẩn mực và được triều đình nhà Trần nhìn rõ tấm lòng trung trinh.

Chỉ khi có đủ điểm về tài năng và đạo đức, ông mới được trao vai trò rất lớn trong q̼u̼â̼n̼ đội nhà Trần vì khi đó nhà Trần còn có những danh tướng tài năng, thân cận với hoàng thất hơn nữa như Trần Quang Khải hay Trần Nhật Duật. Còn nếu như Trần Quốc Tuấn được nuôi dưỡng hoàn toàn bởi Trần Liễu thì e rằng vua Trần cũng không dám trao hết b̼i̼n̼h̼ quyền cho ông vì sợ ông bị ảnh hưởng bởi lòng h̼ậ̼n̼ ̼t̼h̼ù̼ của Trần Liễu.

Người có đủ tài năng và đạo đức (ảnh sưu tầm)

Sau có giai thoại: “Lúc Trần Liễu sắp m̼ấ̼t̼, đã cầm tay Quốc Tuấn, trăn trối rằng: “Con không vì cha lấy được thiên hạ, thì cha c̼h̼ế̼t̼ dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được”. Quốc Tuấn ghi để trong lòng, nhưng không cho là phải”. Dù giai thoại này không hẳn là thật nhưng nói cũng làm sâu sắc tấm lòng trung thành của Hưng Đạo Vương.

(Theo 1thegioi.vn)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *