Ngắm nhìn xe đạp Hà Nội 1990: Phương tiện một thời khốn khó, niềm mơ ước của biết bao người

Xe đạp là vật dụng rất quen thuộc với tuổi thơ của nhiều người Việt. Mới chỉ mấy chục năm trước thôi, chúng vẫn còn là niềm mơ ước của nhiều người.

Phương tiện một thời khốn khó

Cũng như cầu Long Biên (Hà Nội) chứng kiến bao thăng trầm lịch sử, xe đạp là phương tiện gợi nhắc người Việt ký ức về những năm chiến tranh ác liệt và gắn với một thời bao cấp khó khăn. Xe đạp là phương tiện lưu thông chính trên đường phố thời bấy giờ.

Một bà mẹ chở con bằng xe đạp, giữa rất nhiều chiếc xe đạp trên đường phố Hà Nội năm 1990.

Sự xuất hiện của chiếc xe đạp đầu tiên ở Hà Nội là vào đầu thế kỷ 19. Khi người Pháp xâm chiếm Hà Nội và biến Hà Nội thành nhượng địa thì công chức Pháp là những người đầu tiên mang xe đạp đến Hà Nội để phục vụ cho việc đi lại. Đến những năm 1918-1919, ở Hà Nội đã có khá nhiều xe đạp.

Một người đàn ông đạp xe trên đường đê sông Hồng ở ngoại ô Hà Nội. “Trong một vài lần di chuyển ra và vào Hà Nội, tôi đã chụp những bức ảnh người dân sử dụng xe đạp theo nhiều cách”, theo lời ông Barry Smith – người chụp bức ảnh kể.

Sau này, khi đất nước trải qua các thời kỳ như bao cấp, chiến tranh, kể cả khi bắt đầu đổi mới, xe đạp vẫn là phương tiện giao thông chính của thành phố đơn sơ, yên tĩnh và trong lành này. Không chỉ là phương tiện đi lại, xe đạp còn như chiếc xe tải con hai bánh. Xe đạp thời xưa được dùng để chở người, chở đồ đạc, chở hàng hóa đi buôn bán. Tập đi xe đạp là ký ức tuổi thơ khó quên của nhiều người.

Một người gặp sự cố nho nhỏ khi chở gỗ từ ngoại thành vào Hà Nội. “Phải nói rằng, tôi đã may mắn được làm việc một tháng tại Hà Nội trong những ngày trước khi ô tô và xe máy trở nên phổ biến và mọi người đi lại chủ yếu bằng xe đạp”, lời ông Barry Smith.

Xe đạp lúc đó khá đa dạng, có rất nhiều loại xe đạp, phổ biến nhất là xe đạp Thống Nhất do nước ta sản xuất, bên cạnh đó còn có nhiều loại khác như xe đạp xe đạp Peugeot do Pháp sản xuất, xe Phượng hoàng của Trung Quốc, xe của Nga, của Đức, của Tiệp xuất sang ta, do cán bộ, học sinh của ta đi công tác, học tập ở nước bạn mang về.

Chở lợn bằng xe đạp ra chợ.
Không còn chỗ ngồi do xe đạp chất đầy rơm, thanh niên này đẩy xe đi với lưng áo đẫm mồ hôi.

Một thời “thủ đô xe đạp”

Những bức ảnh Hà Nội thời chiến tranh và những năm sau thống nhất, trưng ra khung cảnh những đường phố tràn ngập xe đạp, những dáng người gầy gò đội mũ cối hay nón lá mải miết guồng bàn đạp, những ngã tư thường trực một người làm nghề bơm vá xe đạp…

Cả một “đội quân” xe đạp trên đường phố Hà Nội. “Thật kỳ diệu khi nhìn xuống từ cửa sổ khách sạn của tôi để thấy hàng trăm (hàng ngàn?) người đi xe đạp lặng lẽ đi qua, và thậm chí còn kinh ngạc hơn khi thấy hai dòng người đi xe đạp ở ngã tư lặng lẽ lướt qua nhau mà không có bất kỳ va chạm hay cãi cọ nào…”, vị khách New Zealand hồi tưởng.

Là phương tiện đi lại chủ yếu nhưng phụ tùng xe đạp thay thế lại rất khan hiếm. Trong các cơ quan, xí nghiệp nhà nước, phụ tùng xe đạp thường chỉ được phấn phối, gắp thăm theo quý (ba tháng) hay cuối năm bình bầu lao động tiên tiến được thưởng. Còn bên ngoài gần như không có. Khan hiếm như vậy nên những chiếc săm, chiếc lốp được tận dụng tối đa. Những quán sửa chữa xe đạp rất phổ biến.

Hai bé gái chở hoa đi bán bằng xe đạp, một hình ảnh mộc mạc về Hà Nội năm 1990.
Chiếc xe đạp chở đồ gốm Bát Tràng được dựng bên lề đường.

Giờ đây, khi xe máy áp đảo mọi nẻo đường đô thị và ô tô xếp hàng dài dặc trên những con đường tắc nghẽn, người ta nói đến xe đạp như một giải pháp xanh, một cách giải cứu tình trạng ô nhiễm không khí trong thành phố hay đơn giản là một phương tiện tập thể dục.Nửa thế kỷ trước, chẳng ai ngờ xe đạp sẽ lại trở thành một đồ vật đại diện cho nỗi hoài niệm lãng mạn.

Theo Redsvn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *